Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

ततः स सुचिरं ध्यात्वा प्रोवाच वृषभध्वजम् । स्त्रियमेकां परित्यक्त्वा नान्येभ्यस्तु वधो मम

tataḥ sa suciraṃ dhyātvā provāca vṛṣabhadhvajam | striyamekāṃ parityaktvā nānyebhyastu vadho mama

ครั้นแล้วเขาครุ่นคิดอยู่เนิ่นนาน จึงกราบทูลต่อวฤษภธวัชะ (พระศิวะ) ว่า: “เว้นสตรีเพียงผู้เดียวแล้ว ขออย่าให้ความตายของข้ามาจากผู้อื่นใดเลย”

ततःthen
ततः:
Kala-adhikarana (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; काल/अनन्तरवाचक-अव्ययम् (then/thereupon)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
सुचिरम्for a long time
सुचिरम्:
Kala-adhikarana (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसुचिर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (for a long time)
ध्यात्वाhaving meditated/thought
ध्यात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (Gerund/Absolutive)
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
वृषभध्वजम्Vṛṣabhadhvaja (Śiva)
वृषभध्वजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृषभ-ध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभस्य ध्वजः—शिवः)
स्त्रियम्a woman
स्त्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
एकाम्one
एकाम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; संख्यावाचक-विशेषणम्
परित्यक्त्वाhaving left aside
परित्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootपरि+त्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (Gerund/Absolutive)
not
:
Sambandha/Avyaya (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपात
अन्येभ्यःfrom others/than others
अन्येभ्यः:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), बहुवचनम्
तुbut
तु:
Sambandha/Avyaya (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/अनुवाद-निपात (but/indeed)
वधःslaying/death
वधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ममof me/my
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

Mahiṣa

Listener: Sages (not explicit in excerpt)

Scene: Mahīṣa, after long contemplation, proposes the condition: no one may kill him except a woman; Śiva listens, granting with measured neutrality; in the background, a faint prophetic presence of the Goddess is suggested.

M
Mahiṣa
Ś
Śiva (Vṛṣabhadhvaja)

FAQs

Attempts to outwit fate through conditional boons become the very channel through which destiny and dharma reassert themselves.

Not stated in this verse; it remains within the chapter’s broader tīrtha-māhātmya frame.

None; the verse concerns a boon-condition about the agent of death.