Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

ततः परं तपश्चक्रे भिक्षान्नकृतभोजना । शस्यमाना जनैः सर्वैश्चमत्कारपुरोद्भवैः

tataḥ paraṃ tapaścakre bhikṣānnakṛtabhojanā | śasyamānā janaiḥ sarvaiścamatkārapurodbhavaiḥ

ครั้นแล้วนางได้บำเพ็ญตบะ ดำรงชีพด้วยภัตตาหารจากบิณฑบาต; ชนทั้งปวงผู้ตื่นตะลึงด้วยเหตุอัศจรรย์ต่างพากันสรรเสริญนางอย่างยิ่ง

ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: तस्मात्/अनन्तरम् (thereafter/from that)
परम्further/next
परम्:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरम् (अव्यय/पर-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: अधिकम्/अनन्तरम् (further/next)
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मपदम् (object)
चक्रेperformed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; ‘did/has done’
भिक्षाalms
भिक्षा:
TypeNoun
Rootभिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
अन्नfood
अन्न:
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
कृतdone/made
कृत:
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/स्त्रीलिङ्गानुसार; समासाङ्ग (in compound)
भोजनाeating/meal
भोजना:
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासान्तपद (in compound)
भिक्षान्नकृतभोजनाshe whose food was alms-food
भिक्षान्नकृतभोजना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभिक्षा + अन्न + कृत + भोजन (प्रातिपदिकसमूह)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः) = ‘भिक्षान्नेन कृतं भोजनं यस्याः’ (one whose meal is made of alms-food)
शस्यमानाbeing praised
शस्यमाना:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशंस् (धातु) + यमान (प्रत्यय)
Formकृदन्त (वर्तमानकाले कर्मणि/भावे शानच्/यमान-प्रत्ययः; passive present participle sense), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being praised’
जनैःby people
जनैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; करण/कर्तृ-निर्देशः (by people)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘जनैः’ इति विशेषणम्
चमत्कारwonder, marvel
चमत्कार:
TypeNoun
Rootचमत्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (in compound)
पुरःbefore/in front
पुरः:
TypeIndeclinable
Rootपुरस्/पुरः (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (उपसर्गसदृश/पूर्वपद) = ‘पूर्वे/अग्रे’ (in front/preceding); समासाङ्ग
उद्भवैःby those arising/originating
उद्भवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासान्तपद
चमत्कारपुरोद्भवैःby all people, wondrously arisen/with marvelous manifestations
चमत्कारपुरोद्भवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootचमत्कार + पुरः + उद्भव (प्रातिपदिकसमूह)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः = ‘चमत्कारात् पुरः उद्भवाः’/‘चमत्कारपूर्वोद्भवाः’ (those whose origin is preceded by marvels / wondrously arisen); ‘जनैः सर्वैः’ इति विशेषणम्

Narrator (likely Sūta in context)

Scene: A vow-keeping woman, serene and emaciated from austerity, receives simple alms-food while townspeople gather at a respectful distance, hands folded, marveling at auspicious signs around her.

T
Townspeople
T
Tapas
B
Bhikṣā (alms)

FAQs

Austerity grounded in simplicity (bhikṣā) strengthens spiritual power, and the tīrtha setting becomes radiant through such disciplined practice.

The verse continues a tīrtha narrative but does not specify the exact site-name.

Tapas accompanied by a regulated life of bhikṣā (alms-based sustenance).