Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

एवमुक्त्वा स देवेशो विरराम पितामहः । भर्तृयज्ञोऽपि ताः सर्वाश्चक्रे यज्ञक्रियाः शुभाः

evamuktvā sa deveśo virarāma pitāmahaḥ | bhartṛyajño'pi tāḥ sarvāścakre yajñakriyāḥ śubhāḥ

ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระเป็นเจ้าแห่งเทพคือปิตามหะ (พรหมา) ก็สงบนิ่ง และภรรตฤยัชญะก็ได้ประกอบพิธียัญอันเป็นมงคลทั้งปวงนั้น

एवम्thus
एवम्:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकार-अव्ययम् (adverb: thus)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (gerund): 'having said'
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
देव-ईशःlord of the gods
देव-ईशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('देवानाम् ईशः'); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
विररामceased/stopped
विरराम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-रम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
पितामहःthe Grandfather (Brahmā)
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; देवेशस्य विशेषण-रूपेण (apposition)
भर्तृ-यज्ञःBhartṛyajña (a person named)
भर्तृ-यज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('भर्तुः यज्ञः'—नाम); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षा-अव्ययम् (also/even)
ताःthose
ताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
सर्वाःall
सर्वाः:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ताः इति)
चक्रेperformed/did
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
यज्ञ-क्रियाःsacrificial rites
यज्ञ-क्रियाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('यज्ञस्य क्रियाः'); स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
शुभाःauspicious
शुभाः:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (यज्ञक्रियाः इति)

Narrator (contextual), with Brahmā mentioned as the one who spoke; exact narrator not explicit in snippet

Tirtha: Veda-sthāna kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Brahmā (Pitāmaha) concludes a proclamation; Bhartṛyajña begins auspicious sacrificial rites with priests, fire-altars, ladles, and offerings in a sanctified precinct.

B
Brahmā (Pitāmaha)
B
Bhartṛyajña

FAQs

Divine instruction is fulfilled through disciplined yajña (sacrificial duty), showing dharma as action aligned with sacred injunction.

The broader Tīrthamāhātmya setting is being praised, but the place-name is not stated in this single verse.

Performance of “yajñakriyāḥ śubhāḥ” (auspicious sacrificial procedures) is indicated, without detailing the specific offerings or mantra-sequence.