Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

स एवं स्थानमुद्धृत्य चकारायतनं शुभम् । त्रिजातेश्वरनाम्ना च देवदेवस्य शूलिनः

sa evaṃ sthānamuddhṛtya cakārāyatanaṃ śubham | trijāteśvaranāmnā ca devadevasya śūlinaḥ

ครั้นทรงบูรณะสถานศักดิ์สิทธิ์นั้นแล้ว เขาได้สร้างเทวาลัยอันเป็นมงคลถวายแด่ศูลิน ผู้เป็นเทวะเหนือเทวะทั้งปวง และสถาปนาไว้ในพระนามว่า “ตรีชาตेशวร”

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
स्थानम्the place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
उद्धृत्यhaving lifted/raised
उद्धृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootउद्+हृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having done)
चकारmade
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आयतनम्a shrine/abode
आयतनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying आयतनम्)
त्रिजातेश्वरनाम्नाby the name ‘Trijāteśvara’
त्रिजातेश्वरनाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्रिजातेश्वर-नामन् (प्रातिपदिक); घटकाः: त्रिजात-ईश्वर + नामन्
Formनपुंसकलिङ्ग (नामन्-शब्द), तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; नाम्ना = 'by the name'
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
देवदेवस्यof the god of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव-देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; 'देवः देवः' = देवदेवः
शूलिनःof the trident-bearer (Śiva)
शूलिनः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेष्य (refers to Śiva)

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Trijāteśvara (as installed Śiva)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (Naimiṣāraṇya frame typical)

Scene: A devotee/kingly patron clears and restores an overgrown sacred spot, then raises a bright stone shrine and installs Śiva as a trident-bearing Devadeva, naming Him Trijāteśvara; priests perform consecration rites with lamps and Vedic chant.

T
Trijāteśvara
Ś
Śūlin (Śiva)
H
Hāṭakeśvara-kṣetra

FAQs

Restoring a sacred place culminates in establishing worship—temple-building and naming the deity become acts that anchor dharma in the land.

Hāṭakeśvara-kṣetra is the māhātmya context, with the specific shrine-name Trijāteśvara highlighted.

Temple establishment (āyatana-karaṇa) and naming/installation of Śiva as Trijāteśvara are implied, though no step-by-step ritual is detailed.