Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

त्रिजात उवाच । नागैरस्मत्पुरं कृत्स्नं कृतं जनविवर्जितम् । तत्तस्मात्ते क्षयं यांतु सर्वे वृषभवाहन

trijāta uvāca | nāgairasmatpuraṃ kṛtsnaṃ kṛtaṃ janavivarjitam | tattasmātte kṣayaṃ yāṃtu sarve vṛṣabhavāhana

ตรีชาตะทูลว่า "เหล่านาคได้ทำให้เมืองทั้งเมืองของเราปราศจากผู้คน ดังนั้น ข้าแต่พระผู้ทรงโคเป็นพาหนะ ขอให้พวกมันทั้งหมดจงพินาศสิ้นเถิด"

त्रिजातःTrijāta
त्रिजातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिजात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
नागैःby the nāgas
नागैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्
अस्मत्-पुरम्our city
अस्मत्-पुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अस्माकं पुरम्)
कृत्स्नम्entire
कृत्स्नम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पुरम्)
कृतम्made
कृतम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘made’
जनविवर्जितम्devoid of people
जनविवर्जितम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन (प्रातिपदिक) + वि + वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः/नञ्-रहितः: ‘जनैः विवर्जितम्’ = ‘devoid of people’ (qualifying पुरम्)
तत्therefore
तत्:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः (discourse particle: ‘therefore/so’)
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअपादानार्थक-अव्ययम् (ablatival adverb: ‘from that/therefore’)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘of you/your’ (addressing the Lord)
क्षयम्destruction
क्षयम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यान्तुlet (them) go; let (them) meet
यान्तु:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative/आज्ञार्थ), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
सर्वेall (of them)
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्तृपदं (understood: ‘all (those nāgas)’)
वृषभवाहनO bull-mounted one (Śiva)
वृषभवाहन:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवृषभ + वाहन (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभस्य वाहनम् यस्य) रूढ्या ‘bull-bannered/bull-mounted’ (Śiva)

Trijāta

Type: kshetra

Listener: Parameśvara (Śiva)

Scene: Trijāta directly addresses Śiva as Vṛṣabhavāhana, stating the city has been emptied by Nāgas and requesting their destruction; the composition contrasts the silent city with the deity’s poised power.

T
Trijāta
N
Nāgas
Ś
Śiva (Vṛṣabhavāhana)

FAQs

When a place and its people are harmed by adharmic forces, seeking divine protection for restoration is upheld as dharmic.

The verse refers to a city within the Nāgara Khaṇḍa’s tīrtha narrative, but does not identify the city/tīrtha by name in this excerpt.

None; it is a direct boon-request addressed to Śiva.