Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद

katamaṃ śaṃkhatīrthaṃ tatkasminsthāne vyavasthitam | kiṃprabhāvaṃ ca niḥśeṣaṃ sarvaṃ vistarato vada

ศักดิ์สิทธิ์ “ศังคคตีรถะ” นั้นคือที่ใด และตั้งอยู่ ณ สถานที่ใด? และมีอานุภาพเช่นไร? โปรดกล่าวทุกสิ่งให้ครบถ้วนโดยพิสดาร

कतमम्which
कतमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकतम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक-विशेषण
शंखतीर्थम्Śaṅkha-tīrtha
शंखतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
तत्that
तत्:
Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
कस्मिन्in which
कस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
व्यवस्थितम्situated/established
व्यवस्थितम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त/भूतकर्मणि (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (स्थितम् = situated)
किंप्रभावम्what (is its) power/effect
किंप्रभावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय (कः प्रभावः = what power/effect)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
निःशेषम्entirely, without remainder
निःशेषम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootनिःशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: completely)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण (used substantively)
विस्तरतःin detail
विस्तरतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविस्तर (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययार्थ (in detail)
वदtell/speak
वद:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Sages (Ṛṣayaḥ) to Sūta (deduced from immediate reply “Sūta uvāca” in next verse)

Tirtha: Śaṅkhatīrtha

Type: ghat

Listener: Brāhmaṇas/Ṛṣis

Scene: An assembly of brāhmaṇas respectfully questions the narrator about the exact identity, location, and miraculous efficacy of Śaṅkhatīrtha, as if consulting a sacred map.

Ś
Śaṅkhatīrtha

FAQs

A seeker should inquire precisely into the place, power, and practice connected with a tīrtha, because sacred geography in the Purāṇas is meant to be understood and lived.

Śaṅkhatīrtha, introduced as a notable tīrtha within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of the Nāgara-khaṇḍa.

None explicitly here; the verse is an inquiry that sets up the forthcoming description of the tīrtha’s prabhāva and associated observances.