Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः

katame brāhmaṇāste vai śaṃkhatīrthaṃ pradarśitam | yaistasya rogamuktyarthaṃ duḥkhitasya mahātmanaḥ

พราหมณ์เหล่าใดเล่าที่ได้ชี้ให้เขาเห็นศักดิ์สิทธิ์ “ศังคคตีรถะ” — ผู้ซึ่งเพื่อปลดเปลื้องมหาตมาผู้ทุกข์ระทมให้พ้นโรค จึงเปิดเผยตี้รถะแด่เขา

कतमेwhich (ones)
कतमे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; प्रश्नवाचक-विशेषण (interrogative adjective)
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
शंखतीर्थम्Śaṅkha-tīrtha
शंखतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंख + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śaṅkhasya tīrtham)
प्रदर्शितम्was shown/indicated
प्रदर्शितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + दृश् (धातु) → प्रदर्शित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)
यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
रोगमुक्त्यर्थम्for the purpose of release from disease
रोगमुक्त्यर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरोग + मुक्ति + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (rogamuktyāḥ arthaḥ)
दुःखितस्यof the afflicted
दुःखितस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; नकारान्त-प्रातिपदिक (mahātman)

Ṛṣis (sages) addressing Sūta

Tirtha: Śaṅkhatīrtha

Type: ghat

Listener: Brāhmaṇas/Ṛṣis in the assembly

Scene: A sorrowing, diseased kingly ascetic is approached by compassionate brāhmaṇas who point toward a sacred ford named Śaṅkhatīrtha, suggesting a hidden or lesser-known waterside shrine.

B
Brāhmaṇas
Ś
Śaṅkhatīrtha
M
mahātmā (the king)
R
roga (disease)

FAQs

Compassionate guidance by the righteous—especially the learned—helps the afflicted reach liberating sacred practices.

Śaṅkhatīrtha, whose revelation is treated as a decisive act of grace and guidance.

Implied: approach qualified guides and receive proper direction to the tīrtha for roga-mukti.