Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

सत्तीर्थैस्तद्भयात्सर्वैः क्षेत्रमेतत्समाश्रितम् । आनयिष्याम्यहमपि स्वानि क्षेत्राणि कृत्स्नशः

sattīrthaistadbhayātsarvaiḥ kṣetrametatsamāśritam | ānayiṣyāmyahamapi svāni kṣetrāṇi kṛtsnaśaḥ

เพราะความหวาดกลัวภัยอันเกิดจากกาลีนั้น ตีรถะอันแท้ทั้งปวงจึงมาพึ่งพิงอยู่ในเกษตรนี้ เราเองก็จักนำเกษตรศักดิ์สิทธิ์ของเราทั้งหมดมารวมไว้ ณ ที่นี้โดยครบถ้วน

सत्-तीर्थैःby the holy tīrthas
सत्-तीर्थैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘सत्’ विशेषणपूर्वकं ‘तीर्थ’ (कर्मधारय)
तत्-भयात्from fear of that
तत्-भयात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य भयम्)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘सत्-तीर्थैः’ इत्यस्य विशेषणम्
क्षेत्रम्the sacred place/field
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्
समाश्रितम्(has been) resorted to/entered
समाश्रितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘समाश्रितम्’ = ‘आश्रितम्/प्राप्तम्’
आनयिष्यामिI will bring
आनयिष्यामि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्काल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थ
स्वानिown
स्वानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘क्षेत्राणि’ इत्यस्य विशेषणम्
क्षेत्राणिsacred places/fields
क्षेत्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
कृत्स्नशःentirely, in full
कृत्स्नशः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

Maheśvara (Śiva)

Tirtha: Unnamed refuge-kṣetra (tīrtha-saṅgraha kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A visionary tableau: numerous personified tīrthas—rivers, ghāṭas, kuṇḍas, and kṣetras—approach a radiant central kṣetra as if seeking asylum from a dark, looming Kali-age threat; a deity’s vow to ‘bring’ his own kṣetras is shown as a divine gesture drawing them inward.

S
Sattīrthas
K
Kali-yuga
K
Kṣetra

FAQs

When dharma is threatened, the Purāṇas present refuge-kṣetras where sacred power is preserved and accessible to devotees.

A particular ‘this kṣetra’ is exalted as a sanctuary for tīrthas; its proper name is not included in this verse snippet.

No explicit rite is mentioned; the verse explains the migration/assembling of tīrtha potency into one protected locus.