Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 30

अष्टषष्टिविभागेन भूत्वा सर्वाः पृथक्पृथक् । तेषु तिष्ठथ मद्वाक्यात्पूजामग्र्यामवाप्स्यथ

aṣṭaṣaṣṭivibhāgena bhūtvā sarvāḥ pṛthakpṛthak | teṣu tiṣṭhatha madvākyātpūjāmagryāmavāpsyatha

จงแบ่งออกเป็นหกสิบแปดส่วน แล้วพวกท่านทั้งปวงจงแยกไปอยู่ต่างหาก แต่ละนางในที่ของตนเอง จงสถิตอยู่ในกษेत्रเหล่านั้นตามพระวาจาของเรา แล้วท่านจักได้รับการบูชาสูงสุด

अष्टषष्टि-विभागेनby the division into sixty-eight parts
अष्टषष्टि-विभागेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअष्टषष्टि (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अष्टषष्टेः विभागः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (Adverbial participle/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः भू (भवति)
सर्वाःall (of them)
सर्वाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम-शब्दः
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/रीति-वाचक क्रियाविशेषण (adverb)
पृथक्each by itself
पृथक्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोगः (emphatic repetition)
तेषुin them
तेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), बहुवचन; सर्वनाम-शब्दः
तिष्ठथstay
तिष्ठथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; धातुः स्था (तिष्ठति)
मत्-वाक्यात्from my word/command
मत्-वाक्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/Ablative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मम वाक्यम्)
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन
अग्र्याम्excellent, foremost
अग्र्याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअग्र्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पूजाम्)
अवाप्स्यथyou will obtain
अवाप्स्यथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव्+आप् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; धातुः आप् (प्राप्नोति) उपसर्गः अव-

Rudra (Śiva)

Tirtha: Mātṛkā-kṣetra-cakra (68-fold distribution)

Type: kshetra

Listener: dvijāḥ (twice-born listeners)

Scene: A commanding deity issues an ordinance: the Mātṛs are instructed to divide into many portions and take residence in separate kṣetras, each becoming a seat of highest worship.

Ś
Śiva
M
Mātṛkās
A
Aṣṭaṣaṣṭi-kṣetra (68 kṣetras)

FAQs

Right placement and obedient alignment with divine command sustains sacred order and results in honoured worship and auspiciousness.

The glorification is of a wider Śaiva tīrtha network—sixty-eight kṣetras—within the Nāgarakhaṇḍa’s sacred geography.

An implied worship framework: residing/being established in designated kṣetras leads to receiving agryā pūjā (foremost worship).