Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 99

अत्र स्थितस्य यत्कृत्यं दैवं वा मानुषं च वा । तवादेशं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

atra sthitasya yatkṛtyaṃ daivaṃ vā mānuṣaṃ ca vā | tavādeśaṃ kariṣyāmi yadyapi syātsuduṣkaram

เมื่อพำนักอยู่ ณ ที่นี้ กิจใดพึงกระทำ—จะเป็นกิจแห่งเทพหรือกิจของมนุษย์ก็ตาม—ข้าพเจ้าจักปฏิบัติตามพระบัญชาของท่าน แม้ยากยิ่งนักก็ตาม

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक/locative adverb)
स्थितस्यof (one) staying/being situated
स्थितस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + स्थित (कृदन्त)
Formस्थित (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘स्थित’ इति विशेषणरूपेण
यत्whatever
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
कृत्यम्duty/act to be done
कृत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + कृत्य (कृदन्त)
Formकृत्य (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थक verbal noun: ‘to be done’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
दैवम्divine
दैवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction marker/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक particle)
मानुषम्human
मानुषम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक conjunction)
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction marker/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक particle)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
आदेशम्command/order
आदेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
करिष्यामिI will do/execute
करिष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
यदिeven if/if
यदि:
Sambandha (Condition marker/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (शर्तार्थक conjunction)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Concessive particle/अप्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (अप्यर्थ/अवधारण/समुच्चय; here concessive with यदि)
स्यात्may be/should be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सुदुष्करम्very difficult
सुदुष्करम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘सु’ इति उपसर्गेन ‘दुष्कर’ इत्यस्य तीव्रता; ‘कृत्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Narrator within Nāgara-khaṇḍa (contextual dialogue; exact speaker not explicit in excerpt)

Tirtha: Rāmeśvara (as invoked)

Type: kshetra

Scene: A devoted attendant stands with folded hands before a king/authority in a sacred precinct, vowing to execute any command—divine or human—despite hardship.

Ā
ādeśa (command)
D
daiva (divine duty)
M
mānuṣa (human duty)

FAQs

Dharma is fulfilled through steadfast service and readiness to perform duty despite hardship.

Not named in the verse; it functions within the chapter’s tīrtha setting associated with Rāmeśvara traditions.

No specific ritual; it is an ethical vow of compliance and service.