Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

आर्तानां यत्र लोकानां दोषैः पार्थिवसंभवैः । पतंत्यश्रूणि भूपृष्ठे तत्र राजा स दोषभाक्

ārtānāṃ yatra lokānāṃ doṣaiḥ pārthivasaṃbhavaiḥ | pataṃtyaśrūṇi bhūpṛṣṭhe tatra rājā sa doṣabhāk

ณ ที่ใด น้ำตาของผู้ทุกข์ร้อนหลั่งตกลงสู่พื้นพิภพ เพราะโทษที่เกิดจากพระราชา ณ ที่นั้นพระราชาย่อมเป็นผู้รับบาปนั้นเอง

आर्तानाम्of the afflicted
आर्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध (genitive)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक अव्यय (locative adverb)
लोकानाम्of the people/worlds
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सम्बन्ध
दोषैःby faults
दोषैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrumental)
पार्थिव-सम्भवैःarising from earthly (causes)
पार्थिव-सम्भवैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्थिवस्य सम्भवाः = arising from the earthly/kingly)
पतन्तिfall
पतन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
अश्रूणिtears
अश्रूणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्तृपद (subject)
भू-पृष्ठेon the earth’s surface
भू-पृष्ठे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भूयाः पृष्ठम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक अव्यय
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
सःhe
सः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
दोष-भाक्a sharer in the fault (culpable)
दोष-भाक्:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदोष (प्रातिपदिक) + भाज् (धातु) (कृदन्त: भाक्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-प्रातिपदिक (भाक् = भागी/भजमानः); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दोषस्य भाक् = partaker of fault)

Unspecified (gnomic teaching within the narrative)

Scene: A sorrowful populace stands on parched ground; tears fall onto the earth like dark drops; behind them a king sits uneasy on a throne as the earth-goddess silently witnesses the moral burden.

R
rājā
Ā
ārtāḥ (afflicted people)

FAQs

Misrule is not merely administrative failure; it becomes moral demerit (doṣa) borne by the ruler.

No site is named in this verse.

None; the verse states a principle of karmic responsibility in kingship.