Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

तीर्थमालोकयामास पुण्यान्यायतनानि च । ततो विलोकयामास पितामहविनिर्मिताम् । चामुण्डां तत्र च स्नात्वा कुण्डे कामप्रदायिनि

tīrthamālokayāmāsa puṇyānyāyatanāni ca | tato vilokayāmāsa pitāmahavinirmitām | cāmuṇḍāṃ tatra ca snātvā kuṇḍe kāmapradāyini

เขาได้ทอดพระเนตรตถิรถะนั้นและศาสนสถานอันเป็นบุญทั้งหลาย แล้วจึงแลเห็นพระนางจามุณฑา ผู้เลื่องลือว่าสถาปนาโดยปิตามหะ (พรหมา); ครั้นสรงสนานในกุณฑะผู้ประทานความปรารถนาแล้ว ก็ประกอบพิธีชำระแห่งตถิรถะให้บริบูรณ์

तीर्थम्the pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
आलोकयामासlooked at / beheld
आलोकयामास:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
पुण्यानिholy
पुण्यानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (आयतनानि इति)
आयतनानिshrines/abodes
आयतनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
ततःthen
ततः:
Adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रमवाचकः
विलोकयामासlooked at
विलोकयामास:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु)
Formलिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
पितामहविनिर्मिताम्made by the Grandfather (Brahmā)
पितामहविनिर्मिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपितामह + वि-निर्मित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (चामुण्डाम् इति); समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पितामहस्य विनिर्मिता)
चामुण्डाम्Chamunda (goddess)
चामुण्डाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचामुण्डा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund); स्नानं कृत्वा
कुण्डेin the pond
कुण्डे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
कामप्रदायिनिwish-granting
कामप्रदायिनि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकाम + प्रदायिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कुण्डे इति); समासः—तत्पुरुषः (कामं प्रददाति इति)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māhātmya narration style)

Tirtha: Kāmaprada-kuṇḍa (desire-fulfilling pond)

Type: kund

Scene: The pilgrim surveys a sacred ford lined with small shrines; a fierce yet protective Cāmuṇḍā image stands prominent; nearby a lotus-edged pond (kāmaprada-kuṇḍa) where he bathes with folded hands.

C
Cāmuṇḍā
B
Brahmā (Pitāmaha)

FAQs

Pilgrimage is completed through reverent darśana of shrines and purifying snāna, which awakens merit and fulfills righteous desires.

A kāmaprada (desire-granting) kuṇḍa and the Cāmuṇḍā shrine within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya setting (exact place-name not stated in this verse).

Snāna (ritual bathing) in the kuṇḍa as part of tīrtha-sevana.