Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

व्रज लक्ष्मण मुक्तस्त्वं मया देशातरं द्रुतम् । त्यागो वाथ वधो वाथ साधूनामुभयं समम्

vraja lakṣmaṇa muktastvaṃ mayā deśātaraṃ drutam | tyāgo vātha vadho vātha sādhūnāmubhayaṃ samam

จงไปเถิด ลักษมณ์—เราปลดปล่อยเจ้าแล้ว—รีบไปยังแผ่นดินอื่นโดยพลัน สำหรับบรรดาสาธุชน เพื่อธรรมะแล้ว ไม่ว่าจะเป็นการถูกทอดทิ้งหรือความตาย ทั้งสองย่อมเสมอกัน

व्रजgo
व्रज:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः: go
लक्ष्मणO Lakṣmaṇa
लक्ष्मण:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
मुक्तःreleased, set free
मुक्तः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, past passive participle) √मुच्; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies त्वम्)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कर्तृकरणे/हेतौ (by me)
देशान्तरम्to another country
देशान्तरम्:
Karman (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेश-अन्तर (प्रातिपदिक); घटकौ: देश + अन्तर
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष: अन्यः देशः (another land/place)
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-vishesana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative); अर्थः: शीघ्रम् (quickly)
त्यागःabandonment
त्यागः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्याग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विकल्पे (as an alternative)
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक particle) = or
अथthen/and
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अनन्तरार्थक) = and/then; here used with वा as emphatic connector
वधःkilling
वधः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (विकल्पार्थक) = or
अथthen/and
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अनन्तरार्थक)
साधूनाम्of the good (people)
साधूनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
उभयम्both
उभयम्:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; अर्थः: both (alternatives)
समम्equal
समम्:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifies उभयम्); अर्थः: equal/same

Rāma

Scene: Rāma gives a firm yet sorrow-tinged command; Lakṣmaṇa receives it with steadiness; the road beyond the city gate is hinted, symbolizing deśāntara.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sādhus (the righteous)

FAQs

For the truly righteous, personal loss—even exile or death—can be borne equally when dharma is at stake.

No specific tīrtha is identified in this verse.

None; it is an ethical-narrative instruction about renunciation and duty.