Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 121

उदकं वीक्ष्माणोऽसौ तृषया पीडितो भृशम् । ततो वने सरः शीघ्रं दृष्ट्वा तोये समाविशत्

udakaṃ vīkṣmāṇo'sau tṛṣayā pīḍito bhṛśam | tato vane saraḥ śīghraṃ dṛṣṭvā toye samāviśat

เขาถูกความกระหายบีบคั้นอย่างยิ่ง จึงเที่ยวมองหาน้ำ ครั้นแลเห็นสระน้ำในป่าโดยเร็ว ก็ลงสู่สายน้ำนั้น

उदकम्water
उदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
वीक्ष्माणःlooking at
वीक्ष्माणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु) → वीक्ष्माण (कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रत्यय)
Formवर्तमानकालिक कृदन्त (शानच्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (one who is looking)
असौthat man/he
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तृषयाby thirst
तृषया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतृषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
पीडितःafflicted
पीडितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे (afflicted)
भृशम्greatly
भृशम्:
Visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
ततःthen/from there
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; देश/कालवाचक (from there/then)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
सरःa lake
सरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन (सरः = सरस्)
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्रम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (quickly)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकालिक (having seen)
तोयेin the water
तोये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
समाविशत्entered
समाविशत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-विश् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (forest saras associated with Kedāra narrative)

Type: kund

Scene: A weary hunter, parched with thirst, scans a dense forest; a glinting lake appears, and he hastens into the water.

K
Kirāta (hunter)
F
Forest lake (saras)

FAQs

Physical need becomes a turning point—approaching tīrtha waters often initiates unseen purification.

A forest lake within the Kedāra sacred landscape, functioning as a tīrtha-like purifying water source in the narrative.

Implicit snāna motif: entering the waters (a common purāṇic prelude to purification), though not framed as a formal vow here.