Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 122

तीरे संस्थाप्य दुष्टात्मा तत्सर्वं मृगयादिकम् । गंडूषोत्सर्जनं कृत्वा पीत्वा तोयं च निर्गतः

tīre saṃsthāpya duṣṭātmā tatsarvaṃ mṛgayādikam | gaṃḍūṣotsarjanaṃ kṛtvā pītvā toyaṃ ca nirgataḥ

ชายผู้มีใจชั่วนั้นวางเครื่องล่าและของที่ได้จากการล่าทั้งหมดไว้ที่ฝั่ง แล้วทำการกลั้วปาก (คัณฑูษะ) บ้วนทิ้ง จากนั้นดื่มน้ำแล้วจึงขึ้นจากสระ

तीरेon the bank
तीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
संस्थाप्यhaving placed
संस्थाप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु) → संस्थाप्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्), पूर्वकालिक (having placed/settled)
दुष्टात्माthe wicked-minded one
दुष्टात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (दुष्टः आत्मा यस्य/दुष्ट आत्मा)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तत् इत्यस्य विशेषण)
मृगयादिकम्hunting and the like
मृगयादिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृगया (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मृगया-आदि = hunting etc.)
गण्डूषोत्सर्जनम्spitting out the mouthful (gargle)
गण्डूषोत्सर्जनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगण्डूष (प्रातिपदिक) + उत्सर्जन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गण्डूषस्य उत्सर्जनम्)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकालिक (having done)
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु) → पीत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकालिक (having drunk)
तोयम्water
तोयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
निर्गतःcame out
निर्गतः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-गम् (धातु) → निर्गत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि (having come out)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (lake-bank episode)

Type: ghat

Scene: On the lakebank, the hunter piles his hunting gear and spoils; he rinses his mouth, spits out water, drinks, and steps away—unaware of the sacredness unfolding nearby.

K
Kirāta (hunter)
L
Lake bank (tīra)

FAQs

Even ordinary acts near sacred waters can become steps toward purification when one enters a holy landscape.

The forest lake within the Kedāra setting, positioned as a preparatory space before the darśana of the shrine.

Gaṇḍūṣa (mouth-rinsing) and drinking water—basic purity actions commonly associated with approaching sacred spaces.