Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

शिखंडिनो महच्चक्रुस्तत्र केकारवं मुदा । पंचमालापिनः सर्वे विहंगाः संमदान्विताः

śikhaṃḍino mahaccakrustatra kekāravaṃ mudā | paṃcamālāpinaḥ sarve vihaṃgāḥ saṃmadānvitāḥ

ที่นั่นนกยูงส่งเสียงร้องกึกก้องด้วยความยินดี และนกทั้งปวงขับขานไพเราะเป็นจังหวะในเสียงปัญจมะ เปี่ยมด้วยความรื่นรมย์

शिखण्डिनःpeacocks
शिखण्डिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिखण्डिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
महत्great, loud
महत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
चक्रुःmade, produced
चक्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमा-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
केकारवम्the ‘kekā’ cry (peacock-call)
केकारवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेकारव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; भाववाचक
पञ्चमालापिनःsinging in the fifth note (melodiously)
पञ्चमालापिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्चम-आलापिन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण—‘पञ्चम’ (पञ्चम-स्वर) का ‘आलापिन्’ (गाने/आलाप करने वाला)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण
विहङ्गाःbirds
विहङ्गाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविहङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
संमदान्विताःfilled with delight
संमदान्विताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंमद-अन्वित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘अन्वित’ = युक्त/समन्वित (endowed with)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Scene: Peacocks cry out joyfully in a divine forest; countless birds sing in sweet, measured ‘pañcama’ notes, filling the Kedāra landscape with festive sacred music.

P
Peacocks
B
Birds

FAQs

A sacred place is marked by harmony—nature participates in devotion through auspicious sound and joy.

Kedārakṣetra (Kedāra), as portrayed in Kedārakhaṇḍa.

No ritual is given; the verse supports dhyāna and tīrtha-smaraṇa by describing sanctified ambience.