Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

पुष्पैर्ववर्षुर्ह्यवकीर्यमाणा देवास्तदानीं मुनिभिः समेताः । ययौ गृहं कांचनकुट्टिमं महन्महावि भूत्यापरिशोभितं तदा । विवेश शंभुः परया सपर्यया संपूज्यमानो नरदेवदानवैः

puṣpairvavarṣurhyavakīryamāṇā devāstadānīṃ munibhiḥ sametāḥ | yayau gṛhaṃ kāṃcanakuṭṭimaṃ mahanmahāvi bhūtyāpariśobhitaṃ tadā | viveśa śaṃbhuḥ parayā saparyayā saṃpūjyamāno naradevadānavaiḥ

ครั้งนั้นเหล่าเทวะผู้มาพร้อมกับหมู่มุนีต่างโปรยปรายดอกไม้ให้ร่วงหล่นกระจายทั่วทุกทิศ ศัมภูเสด็จไปยังคฤหาสน์ใหญ่ที่ปูพื้นด้วยทองคำ งามสง่าด้วยมหาวิบูติ แล้วเสด็จเข้าไป โดยได้รับการบูชาด้วยสักการะสูงสุดจากกษัตริย์ เทวะ และทานวะทั้งหลาย

पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
ववर्षुःrained down
ववर्षुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
हिindeed
हि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतौ
अवकीर्यमाणाःbeing scattered (down)
अवकीर्यमाणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव + कीर् (धातु) → अवकीर्यमाण (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘विक्षिप्यमाण/प्रकीर्यमाण’
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तदानीम्then
तदानीम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
मुनिभिःwith sages
मुनिभिः:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
समेताःassembled, accompanied
समेताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + इ (धातु) → समेत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘समागता/सहिता’
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
गृहम्to the house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
काञ्चन-कुट्टिमम्with golden pavement
काञ्चन-कुट्टिमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक) + कुट्टिम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘काञ्चनं कुट्टिमं यस्य’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (गृहम् विशेषणम्)
महत्great, vast
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (गृहम् विशेषणम्)
महाविभूत्याwith great magnificence
महाविभूत्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + विभूति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘महती विभूतिः’; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
परिशोभितम्adorned, beautified
परिशोभितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + शुभ् (धातु) → परिशोभित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (गृहम् विशेषणम्)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
विवेशentered
विवेश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शंभुःShambhu (Shiva)
शंभुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
परयाsupreme, excellent
परया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (सपर्यया विशेषणम्)
सपर्ययाwith worship, service
सपर्यया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसपर्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
संपूज्यमानःbeing duly worshipped
संपूज्यमानः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + पूज् (धातु) → संपूज्यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सम्यक् पूज्यमान’
नर-देव-दानवैःby men, gods, and demons
नर-देव-दानवैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व; पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: Devas and sages shower flowers; Śiva proceeds to a grand golden-paved residence, radiant with great majesty; He enters as kings, gods, and dānavas worship with highest reverence.

Ś
Śambhu
D
Devas
M
Munis
N
Nara-devas (kings)
D
Dānavas

FAQs

When Śiva is honoured with supreme devotion, all realms—divine, human, and otherworldly—converge in worship, magnifying the tīrtha’s glory.

Kedāra, celebrated through the imagery of puṣpa-vṛṣṭi and universal veneration of Śambhu.

It describes offerings and honours—flower-scattering and parā-saparyā (highest worship)—though not as a formal injunction.