Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

तथैव तेषां च मनोहराणि हर्म्याणि तेन प्रतिकल्पितानि । गन्धर्वयक्षाः प्रमथाश्च सिद्धा देवाश्च नागाप्सरसां गणाश्च । वसंति यत्रैव सुखेन तेभ्यः स तत्रतत्रोपवनं चकार

tathaiva teṣāṃ ca manoharāṇi harmyāṇi tena pratikalpitāni | gandharvayakṣāḥ pramathāśca siddhā devāśca nāgāpsarasāṃ gaṇāśca | vasaṃti yatraiva sukhena tebhyaḥ sa tatratatropavanaṃ cakāra

ท่านยังได้ออกแบบปราสาทอันงดงามให้แก่พวกเขาอีกด้วย และ ณ ที่ใดที่เหล่าคันธรรพ์ ยักษ์ ประมถะ สิทธะ เทวะ ตลอดจนหมู่นาคและอัปสราอยู่กันอย่างผาสุก ที่นั่นๆ ท่านก็สร้างอุทยานรื่นรมย์ไว้ด้วย

tathāthus
tathā:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
evaindeed, just
eva:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
manoharāṇicharming
manoharāṇi:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmano-hara (मनस् + हर; प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (मनसः हराणि = mind-delighting)
harmyāṇimansions, palaces
harmyāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootharmya (हर्म्य-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
tenaby him
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
pratikalpitāniwere suitably constructed
pratikalpitāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootprati-kḷp (प्रति + कृप्/कॢप्-धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘arranged/constructed suitably’
gandharva-yakṣāḥGandharvas and Yakṣas
gandharva-yakṣāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgandharva + yakṣa (गन्धर्व + यक्ष; प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः
pramathāḥPramathas (Śiva’s attendants)
pramathāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpramatha (प्रमथ-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
siddhāḥSiddhas
siddhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsiddha (सिद्ध-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
devāḥgods
devāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (देव-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
nāga-apsarasāmof Nāgas and Apsarases
nāga-apsarasām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnāga + apsaras (नाग + अप्सरस्; प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (apsaras) / पुल्लिङ्ग (nāga) समाहार-द्वन्द्वे षष्ठी, बहुवचनार्थे; रूपम्: षष्ठी बहुवचन (सम्बन्ध) ‘of Nāgas and Apsarases’
gaṇāḥgroups, hosts
gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (गण-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
vasantidwell, reside
vasanti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvas (वस्-धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)
evaindeed
eva:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
sukhenacomfortably, with ease
sukhena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootsukha (सुख-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘with ease/comfortably’
tebhyaḥfor them, to them
tebhyaḥ:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान), बहुवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
tatra-tatrahere and there
tatra-tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (तत्र; अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (reduplicated adverb: here and there)
upavanamgrove, garden
upavanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootupavana (उपवन-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
cakāramade
cakāra:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ-धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvarakhaṇḍa narration style)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (celestialized precinct)

Type: kshetra

Scene: Viśvakarmā designs charming multi-tiered mansions and pleasure-groves across the precinct—Gandharvas and Apsarases in music and dance, Yakṣas and Nāgas as guardians, Pramathas and Siddhas moving freely; flowering trees, lotus ponds, and jeweled pavilions dot the landscape.

V
Viśvakarmā
G
Gandharvas
Y
Yakṣas
P
Pramathas
S
Siddhas
D
Devas
N
Nāgas
A
Apsarases

FAQs

Cosmic order includes appropriate abodes for each class of being; harmony and hospitality are portrayed as divine virtues.

The Kedāra sacred setting is the narrative ground where divine and semi-divine hosts assemble for auspicious rites.

No direct prescription; it describes preparations—dwellings and groves—supporting large-scale sacred ceremonies.