Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहाद्भ्रमते मनः । कामक्रोधौ परित्यज्य भवद्भिः सुरसत्तमैः । सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्

krodhādbhavati saṃmohaḥ saṃmohādbhramate manaḥ | kāmakrodhau parityajya bhavadbhiḥ surasattamaiḥ | sarvaireva ca maṃtavyaṃ madvākyaṃ nānyathā kvacit

จากโทสะย่อมเกิดความหลง จากความหลงจิตย่อมหลงทาง ดังนั้น โอ้เหล่าเทพผู้ประเสริฐ จงละกามและโทสะเสีย และพึงถือวาจาของเรานี้โดยทั่วกัน—อย่าเป็นอื่นไม่ว่าเมื่อใด

क्रोधात्from anger
क्रोधात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; कारण/अपादान-भाव
भवतिarises, becomes
भवति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
संमोहःdelusion
संमोहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
संमोहात्from delusion
संमोहात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootसंमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; कारण/अपादान-भाव
भ्रमतेwanders, becomes confused
भ्रमते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
मनःmind
मनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
कामक्रोधौdesire and anger
कामक्रोधौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + √त्यज् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभाव (gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having abandoned’
भवद्भिःby you (honoured ones)
भवद्भिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक; आदरार्थ 2nd person)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; संबोधनार्थ-प्रयोगः (respectful ‘by you’)
सुरसत्तमैःby the best of the gods
सुरसत्तमैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक; superlative)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; ‘सुराणां सत्तमैः’
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थक
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मन्तव्यम्must be considered
मन्तव्यम्:
Kriya (Obligation/विधि)
TypeVerb
Root√मन् (धातु) + तव्यत् (कृत्य-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कृत्य (gerundive), विध्यर्थ: ‘should be thought/considered’
मद्वाक्यम्my statement/words
मद्वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘मम वाक्यम्’
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
क्वचित्ever, anywhere (at any time/place)
क्वचित्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय, देश/कालवाचक (indefinite locative adverb)

Sūta narrating; injunction attributed to Śiva (Vṛṣadhvaja)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: devas (addressed as surasattamāḥ) and implicitly all hearers

Scene: A didactic tableau: Śiva or a divine teacher gestures in instruction; behind him a symbolic chain—desire as a spark, anger as flame, delusion as smoke, mind as a drifting bird—illustrating the causal sequence.

K
Kāma
K
Krodha
M
Manas

FAQs

Anger breeds delusion and mental instability; the remedy is renouncing both desire and anger and following dharmic counsel.

It belongs to Kedārakhaṇḍa’s Kedāra sacred narrative-context, but the verse itself is a general ethical command.

No rite is specified; it prescribes moral restraint and obedience to divine instruction.