Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

दीक्षायुक्तस्तदा दक्षः कृतकौतुकमंगलः । भार्यया सहितो विप्रैः कृतस्वत्ययनो भृशम्

dīkṣāyuktastadā dakṣaḥ kṛtakautukamaṃgalaḥ | bhāryayā sahito vipraiḥ kṛtasvatyayano bhṛśam

ครั้งนั้นทักษะผู้ได้รับการอภิเษกเพื่อพิธีแล้ว ได้ประกอบมงคลกรรมเบื้องต้นอันเป็นสิริมงคลครบถ้วน และมาพร้อมภรรยา; เหล่าพราหมณ์ได้ถวายพรแห่งความผาสุกและความคุ้มครองแก่เขาอย่างยิ่ง

दीक्षायुक्तःendowed with initiation (dīkṣā)
दीक्षायुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, √युज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; दीक्षया युक्तः (तृतीया-तत्पुरुष)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कृतकौतुकमंगलःhaving performed the auspicious rites/ceremonies
कृतकौतुकमंगलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त, √कृ धातु) + कौतुक (प्रातिपदिक) + मङ्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कौतुकं च मङ्गलं च) कृतम् यस्य (समासार्थे बहुव्रीहिसदृशार्थः, रूपतः तत्पुरुष-समाससमाहार)
भार्ययाwith (his) wife
भार्यया:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त, √सह् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'सह' अर्थे क्त-प्रत्ययान्त
विप्रैःwith the brāhmaṇas
विप्रैः:
Sahakaraka (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
कृतस्वत्ययनःhaving performed the svastyayana rite
कृतस्वत्ययनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त, √कृ) + स्वत्ययन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्वत्ययनं कृतम् यस्य
भृशम्greatly, exceedingly
भृशम्:
Visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (adverb of degree)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māheśvara Khaṇḍa)

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Scene: Dakṣa, freshly consecrated, stands in a decorated yajña-maṇḍapa with auspicious threads and tokens; his wife beside him; brāhmaṇas extend hands in blessing amid ritual vessels and banners.

D
Dakṣa

FAQs

A rite becomes ‘auspicious’ through dīkṣā, proper preliminaries, and the blessings of the learned—outer order mirrors inner readiness.

The narrative remains anchored in the Kanakhala tīrtha setting within Kedāra Khaṇḍa.

Dīkṣā (ritual consecration), maṅgala preliminaries, and svastyayana (protective benedictions) by brāhmaṇas.