Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

नहुष उवाच । इंद्राणी कथमद्यैव नायाति मम सन्निधौ । तां चाह्वयत शीघ्रं भो मा विलंबितुमर्हथ

nahuṣa uvāca | iṃdrāṇī kathamadyaiva nāyāti mama sannidhau | tāṃ cāhvayata śīghraṃ bho mā vilaṃbitumarhatha

นหุษะกล่าวว่า “เหตุไฉนอินทราณีจึงไม่มาปรากฏต่อหน้าข้าในวันนี้เอง? ท่านทั้งหลาย จงเชิญนางมาโดยเร็ว อย่าได้ชักช้าเลย”

नहुषःNahusha
नहुषः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootनहुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्तृ-निर्देश (speaker tag)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (वचने धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इन्द्राणीO Indrani
इन्द्राणी:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्राणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संबोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
आयातिcomes
आयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे धातु) उपसर्गः आ-
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
सन्निधौin (my) presence
सन्निधौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
आह्वयतcall (summon)
आह्वयत:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने धातु) उपसर्गः आ-
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative)
भोO (sirs)
भो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle)
माdo not
मा:
Sambandha (Prohibition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय; लोट्/विधिलिङ्-निषेध (prohibitive particle)
विलम्बितुम्to delay
विलम्बितुम्:
Karma (Object of ‘arhatha’/कर्म)
TypeVerb
Root√लम्ब् (विलम्बने धातु) उपसर्गः वि- + तुमुन्
Formतुमुनन्त (infinitive); क्रियार्थे
अर्हथyou ought (to)
अर्हथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (पूजायाम्/योग्यतायाम् धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Nahuṣa

Tirtha: Kedāra narrative frame (no specific sub-tīrtha named)

Listener: Interlocutor in Kedāra-kathā frame (not explicit)

Scene: Nahuṣa, eyes sharpened by longing, leans forward on the throne, hand raised in imperious gesture, ordering ministers/sages to summon Indrāṇī immediately.

N
Nahuṣa
I
Indrāṇī
Ś
Śacī

FAQs

Power without restraint turns into coercion; dharma requires respect for others and control of desire.

None; the verse is part of the Svarga episode concerning Nahuṣa and Indrāṇī.

No ritual is prescribed; it is direct speech initiating the next narrative action.