Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

तथा प्रकृतयो राज्ञः शुचजित्वेन प्रतिष्ठिताः । इन्द्रेण च कृतं पापं तेन पापेन वै द्विजाः । नानाविधैर्महातापैः सोपद्रवमभूज्जगत्

tathā prakṛtayo rājñaḥ śucajitvena pratiṣṭhitāḥ | indreṇa ca kṛtaṃ pāpaṃ tena pāpena vai dvijāḥ | nānāvidhairmahātāpaiḥ sopadravamabhūjjagat

ฉันนั้น ประชาราษฎร์ของพระราชาก็ตั้งมั่นในการชนะความโศกและในความบริสุทธิ์ แต่เมื่อพระอินทร์กระทำบาป โอ้พราหมณ์ทั้งหลาย ด้วยบาปนั้นเอง โลกจึงถูกรบกวนและถูกเผาผลาญด้วยทุกข์ใหญ่หลากหลายประการ

तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus/likewise')
प्रकृतयःsubjects, constituents (of the realm)
प्रकृतयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
शुचजित्वेनby purity and self-control (lit. purity-conquest)
शुचजित्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशुचजित्व (प्रातिपदिक; शुचि + जित्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भाववाचक (instrumental of manner/means)
प्रतिष्ठिताःwere established
प्रतिष्ठिताः:
Kriya (Predicative participle/क्रियासमान)
TypeVerb
Rootप्रति√स्था (ष्ठा गतिनिवृत्तौ) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; प्रकृतयः इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (past passive participle: 'established')
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृकरणे (agent in passive)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कृतम्done, committed
कृतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√कृ (कृञ् करणे) + क्त
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पापम् इत्यस्य विशेषणम् (past passive participle)
पापम्sin
पापम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; पापम् इत्यस्य निर्देशः
पापेनby sin
पापेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
द्विजाःO twice-born
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), बहुवचन; संबोधनार्थे
नाना-विधैःof various kinds
नाना-विधैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; महातापैः इत्यस्य विशेषणम्
महा-तापैःby great afflictions
महा-तापैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
स-उपद्रवम्with disturbances
स-उपद्रवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गसदृश; सहार्थ) + उपद्रव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; जगत् इत्यस्य विशेषणम्
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (भू)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Sūta

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Dwijas (brāhmaṇas) addressed in-frame

Scene: A layered cosmic scene: purified, steadfast subjects in the foreground; above, Indra marked by a symbolic stain of sin; across the world, flames of ‘mahātāpa’, storms, and disturbances—yet a distant Śiva-liṅga or Himalayan peak hints at the ultimate pacifier.

I
Indra

FAQs

The sin of a powerful leader can disturb the entire world; dharma is not private—it has cosmic consequences.

Not explicit; the verse explains the background of disorder within the Kedārakhaṇḍa storyline.

No direct ritual instruction appears here.