Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

क्षीराब्धेर्मथनं तत्तु अमृतार्थं कथं कृतम् । मृत्युं जयं निराकृत्य अवज्ञाय च मां सदा

kṣīrābdhermathanaṃ tattu amṛtārthaṃ kathaṃ kṛtam | mṛtyuṃ jayaṃ nirākṛtya avajñāya ca māṃ sadā

เพื่ออัมฤต การกวนเกษียรสมุทรนั้นทำกันอย่างไร—เมื่อปฏิเสธพระมฤตยูญชัย ผู้พิชิตความตาย และหมิ่นประมาทเราอยู่เสมอ?

क्षीराब्धेःof the ocean of milk
क्षीराब्धेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षीरस्य अब्धिः)
मथनम्churning
मथनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
तत्that
तत्:
Anaphoric object (तत् = that act)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle); विरोध/विशेषार्थक
अमृतार्थम्for the sake of nectar
अमृतार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—चतुर्थी-तत्पुरुषः (अमृताय अर्थः) = प्रयोजनार्थक
कथम्how
कथम्:
Manner (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नाव्यय (interrogative adverb)
कृतम्was done
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्/लुङ्-सम्भाव्य प्रयोगे कृदन्तवत्; कर्मणि प्रयोगः—कृ (कृञ्), क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये क्रियापदवत्
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जयम्victory
जयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
निराकृत्यhaving rejected/repelled
निराकृत्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootनिर् + आ + कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
अवज्ञायhaving disrespected
अवज्ञाय:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootअव + ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘अवज्ञा’ = तिरस्कारार्थ
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सदाalways
सदा:
Time adjunct (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Śiva (Sāmbā), admonishing; narrated by Sūta

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Listener: Devatā-gaṇa (Indra and others)

Scene: A divine speaker recalls the churning of the Milk Ocean, questioning the gods’ neglect of the Death-Conqueror; the ocean and Mandara imagery appears as a remembered tableau behind the admonition.

Ś
Śiva (Mṛtyuñjaya)
K
Kṣīrābdhi (Ocean of Milk)
A
Amṛta (nectar)
D
Devas

FAQs

Great achievements (like obtaining amṛta) require honoring the divine source; disregard of Śiva (Mṛtyuñjaya) is portrayed as spiritual error.

Kedāra is the contextual scripture-location; the verse links Kedāra’s Śaiva teaching to broader Purāṇic history (Samudra Manthana).

No explicit rite; the implied prescription is proper reverence and worship (ādarapūrvaka stuti/namaskāra) to Śiva.