Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 103

विषाणि चाभिचाराश्च मृत्योर्द्वाराणि देहिनाम् । पीडितं सर्परोगाद्यैरपि धन्वंतरिः स्वयम्

viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām | pīḍitaṃ sarparogādyairapi dhanvaṃtariḥ svayam

พิษและอภิจาระ (ไสยเวท/มนตร์ร้าย) เป็นประตูแห่งความตายของผู้มีร่างกาย. แม้พระธันวันตริเองก็เคยถูกเบียดเบียนด้วยพิษงู โรคภัย และสิ่งทำนองนั้น.

विषाणिpoisons
विषाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
अभिचाराःsorceries/black-magic rites
अभिचाराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअभिचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
मृत्योःof death
मृत्योः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
द्वाराणिdoors/gateways
द्वाराणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
देहिनाम्of embodied beings
देहिनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
पीडितम्afflicted
पीडितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Root√पीड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि; 'afflicted' (qualifies implied object/देहिनम्)
सर्परोगाद्यैःby snake-ailments and the like
सर्परोगाद्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक) + रोग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष (सर्परोगः आदि येषाम्) = 'by snake-disease etc.'; करण
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (सम्भावना/अपि-कार particle: 'even/also')
धन्वन्तरिःDhanvantari
धन्वन्तरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधन्वन्तरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष-नाम (proper noun)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (आत्मनः/स्वतः adverb: 'himself')

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Scene: Symbolic ‘doors of death’: a threshold marked ‘Viṣa’ and ‘Abhicāra’; a serpent poised to strike; Dhanvantari shown momentarily afflicted yet luminous, emphasizing paradox and wonder.

D
Dhanvantari

FAQs

Even the greatest healer is not immune to affliction; therefore, one should not be complacent but take refuge in dharma and spiritual preparation.

No particular tīrtha is mentioned in this verse.

No direct prescription; it identifies dangers (poison, sorcery, bites, diseases) as pathways to death.