Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 159

नित्यं नित्यं हि संमार्ष्टि गेहदर्पणयोरिव । शुक्लायां च चतुर्दश्यां नक्तभोजी सदा भवेत्

nityaṃ nityaṃ hi saṃmārṣṭi gehadarpaṇayoriva | śuklāyāṃ ca caturdaśyāṃ naktabhojī sadā bhavet

วันแล้ววันเล่า พึงรักษาความสะอาดให้ผ่องใส ดุจขัดเรือนและกระจกให้เงางาม และในวันจตุรทศีแห่งปักษ์สว่าง พึงถือวินัยฉันอาหารเฉพาะยามค่ำเป็นนิตย์

नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचनप्रयोगः (adverbial accusative)
नित्यम्constantly
नित्यम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (repetition for emphasis)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअवधारण/हेतुबोधक-निपात (particle: indeed/for)
संमार्ष्टिcleans/polishes
संमार्ष्टि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√मृज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
गेह-दर्पणयोःof the house and the mirror
गेह-दर्पणयोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगेह (प्रातिपदिक) + दर्पण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्व-समासः (गेहश्च दर्पणश्च)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison)
शुक्लायाम्in the bright (fortnight)
शुक्लायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘(तिथौ) शुक्लायाम्’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक
नक्त-भोजीone who eats at night
नक्त-भोजी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक) + भोजिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नक्तं भोजी = who eats at night)
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
भवेत्should be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A devotee sweeping and washing a small shrine room; a polished mirror reflects a lamp flame; later, under moonlight, he takes a simple night meal after worship.

Ś
Śukla-caturdaśī

FAQs

Outer cleanliness supports inner clarity; periodic fasting disciplines the senses and strengthens devotion.

No specific tīrtha is mentioned; the verse teaches a tithi-based Śaiva discipline.

Maintain daily cleanliness; observe nakta-bhojana (night-only meal) on śukla-caturdaśī.