Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

यस्यैतत्सकलं विश्वं मूर्धाग्रे सर्षपायते । इत्यनंतप्रभावात्स ह्यनंत इति कीर्त्यते

yasyaitatsakalaṃ viśvaṃ mūrdhāgre sarṣapāyate | ityanaṃtaprabhāvātsa hyanaṃta iti kīrtyate

สำหรับผู้ซึ่งจักรวาลทั้งสิ้นปรากฏดุจเมล็ดมัสตาร์ดอยู่บนปลายเศียร—ด้วยอานุภาพอันไร้ขอบเขตเช่นนั้น ท่านจึงได้รับการสรรเสริญว่า ‘อนันตะ’

यस्यwhose
यस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (relative)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
विश्वम्universe
विश्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मूर्धाग्रेon the tip of the head
मूर्धाग्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण; षष्ठी-तत्पुरुषः (मूर्ध्नः अग्रे)
सर्षपायतेappears as small as a mustard seed
सर्षपायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसर्षप (प्रातिपदिक) + √अय्/अयते (धातु; नामधातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; नामधातु-प्रयोगः ‘becomes like a mustard-seed’
इतिthus
इति:
Quotation marker (इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/इत्यर्थक)
अनन्तप्रभावात्because of (his) infinite power
अनन्तप्रभावात्:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वपादान; षष्ठी-तत्पुरुषः (अनन्तस्य प्रभावः)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
Emphasis/Reason (निश्चय/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; कारण/निश्चयार्थक)
अनन्तःAnanta
अनन्तः:
Predicate nominative (विधेय)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम
इतिas
इति:
Quotation marker (इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (नामनिर्देश)
कीर्त्यतेis called/celebrated
कीर्त्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Ananta (Śeṣa)

Type: kshetra

Scene: Ananta as a colossal serpent with countless hoods; atop his head-tip the entire universe appears as a tiny mustard seed; stars and worlds shimmer like dust motes around him.

A
Ananta

FAQs

The cosmos is upheld by powers beyond ordinary measure; contemplating Ananta fosters humility and reverence for divine order.

None; the verse praises a cosmic being (Ananta) rather than a pilgrimage place.

None explicitly; it is descriptive praise (stuti-like cosmology).