Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

तथापि मन्ये शास्त्रैभ्यस्त्वनुकंप्या प्रियेति यत् । सर्वाश्रमानुपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान्

tathāpi manye śāstraibhyastvanukaṃpyā priyeti yat | sarvāśramānupādāya svāśrameṇa kalatravān

“ถึงกระนั้น เราเข้าใจจากศาสตราว่า ‘ผู้เป็นที่รัก’ ควรได้รับความกรุณา แม้จะยึดถืออาศรมทั้งปวงโดยหลักการ แต่ผู้ตั้งมั่นในอาศรมของตนเองก็ยังพึงเป็นผู้ค้ำจุนภรรยา”

तथापिnevertheless
तथापि:
Sambandha (Concession/अनुज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootतथा + अपि (अव्यय)
Formअव्यय-समुच्चय (concessive: even so/nevertheless)
मन्येI think
मन्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन
शास्त्रैभ्यःfrom the scriptures
शास्त्रैभ्यः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle: but/indeed)
अनुकम्प्याworthy of compassion
अनुकम्प्या:
Vidheya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootअनु-√कम्प् (धातु) → अनुकम्प्य (कृदन्त; यत्/ण्यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण; ‘to be pitied/compassion-worthy’
प्रियाbeloved (wife)
प्रिया:
Vidheya (Predicate complement/विधेय)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘beloved (wife)’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative particle)
यत्that (which)
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative) — ‘that which/that’
सर्वाश्रमान्all āśramas (stages of life)
सर्वाश्रमान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वे आश्रमाः)
उपादायhaving adopted, having taken up
उपादाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउप-आ-√दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
स्वाश्रमेणby/with his own āśrama
स्वाश्रमेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व-आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्वस्य आश्रमः)
कलत्रवान्possessing a wife
कलत्रवान्:
Vidheya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootकलत्रवत् (प्रातिपदिक; मतुप्/वतुप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वतुप्-प्रत्ययान्त; ‘having a wife’

Daityendra/Vajrāṅga (inner speech reported by narrator; implied)

Scene: The daitya-lord speaks as if citing śāstra: a palm-leaf manuscript or a sage-like counselor is suggested; he gestures toward his heart and then toward Varāṅgī, indicating compassion and duty; the mood is sober and principled.

Ś
Śāstra (teachings)
K
Kalatra (wife)

FAQs

Śāstra-guided life emphasizes compassion in relationships; gṛhastha-dharma includes caring for one’s spouse.

No tīrtha is mentioned.

None; the verse frames ethical duty via āśrama-dharma.