Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

धर्मकामं हि मनुजं यो वारयति मंदधीः । तदाश्रितस्य जगतो निःश्वासैर्भस्मसाद्भवेत्

dharmakāmaṃ hi manujaṃ yo vārayati maṃdadhīḥ | tadāśritasya jagato niḥśvāsairbhasmasādbhavet

“แท้จริง ผู้มีปัญญาทึบผู้ใดขัดขวางมนุษย์ผู้มุ่งธรรมะ ด้วยลมหายใจของเขาเอง ขอให้โลกที่พึ่งพาเขานั้นถึงความเป็นเถ้าถ่าน”

dharma-kāmamdesiring dharma
dharma-kāmam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharma (धर्म) + kāma (काम) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे (धर्मं कामयते/धर्मकामः)
hiindeed
hi:
Sambandha-bodhaka (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; हेतौ/खलु-अर्थे)
manujama man
manujam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmanuja (मनुज) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (यद्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (who)
vārayatirestrains
vārayati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛ (वृ) (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative) ‘to restrain/stop’
manda-dhīḥa dull-witted person
manda-dhīḥ:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanda (मन्द) + dhī (धी) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (मन्दा धीः यस्य)
tad-āśritasyaof that which depends on him
tad-āśritasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottad (तद्) + āśrita (आश्रित) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (तस्मिन् आश्रितः)
jagataḥof the world
jagataḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjagat (जगत्) (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
niḥśvāsaiḥby (his) breaths
niḥśvāsaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootniḥśvāsa (निःश्वास) (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
bhasma-sātto ashes
bhasma-sāt:
Gati (Result/गति-फल)
TypeIndeclinable
Rootbhasman (भस्मन्) + sāt (सात्) (अव्ययीभाव-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोग (to ashes/into ash-state)
bhavetwould become
bhavet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू) (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/विधान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Arjuna

Scene: Arjuna speaks with blazing conviction; behind him, a symbolic vision: a world sustained by a pillar of breath (prāṇa), threatened by ash—illustrating the cosmic stakes of hindering dharma.

A
Arjuna

FAQs

Obstructing a sincere Dharma-seeker is portrayed as a grave moral fault with far-reaching consequences.

No single site is named in this verse; it supports the broader tīrtha-yātrā ethos that unfolds immediately afterward.

None directly; it is a moral injunction emphasizing non-obstruction of Dharma-oriented action.