Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

अतः प्रतिकृतिः स्वीया तत्र काश्यां मुरारिणा । प्रतितस्थे कलशजस्तोकांशेन च निर्गतम्

ataḥ pratikṛtiḥ svīyā tatra kāśyāṃ murāriṇā | pratitasthe kalaśajastokāṃśena ca nirgatam

ฉะนั้น ณ กาศี มุราริ (พระวิษณุ) ได้สถาปนารูปแทนแห่งตนไว้ และฤๅษีผู้กำเนิดจากหม้อน้ำ (อคัสตยะ) ก็จากไปเพียงเล็กน้อย มิได้ถอนออกโดยสิ้นเชิง

अतःtherefore
अतः:
Hetu (Cause marker/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतु-अव्यय (causal indeclinable: ‘therefore/from that’)
प्रतिकृतिःcounterpart, replica
प्रतिकृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रति + कृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वीयाhis own
स्वीया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (locative adverb)
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
मुरारिणाby Murāri (Vishnu)
मुरारिणा:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootमुर + अरि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘enemy of Mura’ = Viṣṇu)
प्रतितस्थेstood firm, remained
प्रतितस्थे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + स्था (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्रति-
कलशजःthe pot-born (Agastya)
कलशजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकलश + ज (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘born from a pot’ = Agastya)
तोकांशेनby a small portion
तोकांशेन:
Karana (Measure/Means/करण)
TypeNoun
Rootतोक + अंश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (‘a small portion’)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
निर्गतम्gone out, departed
निर्गतम्:
Kriya (Predicate/क्रियापद)
TypeVerb
Rootनिर्गत (कृदन्त; √गम् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग: निर्-

Skanda

Tirtha: Kāśī (with a Vaiṣṇava sannidhāna)

Type: kshetra

Listener: Muni (unnamed sage)

Scene: Viṣṇu (Murāri) establishes a localized representation in Kāśī; Agastya (kalasha-born) departs only partially, suggesting lingering sanctity/connection.

K
Kāśī
V
Viṣṇu (Murāri)
A
Agastya (Kalaśaja)

FAQs

Divine presence in Kāśī is enduring and institutionally established; even departures occur without severing sacred connection.

Kāśī, where Viṣṇu’s representation is said to be set up, reinforcing the city’s multi-deity sanctity.

No explicit ritual is given; the verse describes sacred establishment (pratiṣṭhā-like presence) rather than a devotee’s rite.