Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

तार्क्ष्य तीर्थं हि तत्रास्ति तार्क्ष्यकेशवसन्निधौ । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या संसाराहिं न पश्यति

tārkṣya tīrthaṃ hi tatrāsti tārkṣyakeśavasannidhau | tatra snātvā naro bhaktyā saṃsārāhiṃ na paśyati

ที่นั่นยังมีตารกษยะ-ตีรถะ อยู่ใกล้สันนิธิแห่งตารกษยะ-เกศวะ ผู้ใดอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่นั่นด้วยภักติ ผู้นั้นย่อมไม่เห็นงูแห่งสังสารวัฏอีกต่อไป

तार्क्ष्यof Tārkṣya (Garuda-related)
तार्क्ष्य:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; विशेषणम् (तार्क्ष्यं तीर्थम्)
तीर्थम्a sacred ford/place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle) — emphasis/indeed
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — is
तार्क्ष्य-केशव-सन्निधौin the vicinity of Tārkṣya and Keśava
तार्क्ष्य-केशव-सन्निधौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक) + केशव (प्रातिपदिक) + सन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular; समासः (बहुपद) तत्पुरुषः — तार्क्ष्यस्य केशवस्य सन्निधौ
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive) — having bathed
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular
संसार-अहिम्the serpent of saṃsāra
संसार-अहिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंसार (प्रातिपदिक) + अहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular; समासः तत्पुरुषः — संसारस्य अहिः (metaphorical)
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — sees

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Tirtha: Tārkṣya-tīrtha

Type: ghat

Scene: A pilgrim bathes at Tārkṣya-tīrtha beside a small waterbody/ghāṭa; nearby stands the shrine of Tārkṣya-Keśava. Above, Garuḍa imagery suggests protection; the ‘serpent of saṃsāra’ fades into the water’s ripples.

T
Tārkṣya-tīrtha
T
Tārkṣya-Keśava
S
Saṃsāra

FAQs

Devotional tīrtha-bathing near a divine presence is framed as a means to overcome the fear and bondage of saṃsāra.

Tārkṣya-tīrtha, situated near the shrine/presence of Tārkṣya-Keśava in Kāśī.

Snāna at Tārkṣya-tīrtha performed with bhakti.