Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

कृतनित्यक्रियो विष्णुः सलक्ष्मीकः सकाश्यपिः । उपसंहृत्य तां मूर्तिं त्रैलोक्यव्यापिनीं तथा

kṛtanityakriyo viṣṇuḥ salakṣmīkaḥ sakāśyapiḥ | upasaṃhṛtya tāṃ mūrtiṃ trailokyavyāpinīṃ tathā

พระวิษณุครั้นทรงสำเร็จนิตยกรรมแล้ว พร้อมด้วยพระลักษมี และพร้อมด้วยกาศยปะ จึงทรงรวบคืนพระรูปนั้นซึ่งแผ่ซ่านไปทั่วไตรโลก

कृत-नित्य-क्रियःwho has performed the daily rites
कृत-नित्य-क्रियः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु, क्त/PPP) + नित्य (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (‘यस्य नित्यक्रिया कृताः/कृता’ = who has performed the daily rites)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स-लक्ष्मीकःtogether with Lakṣmī
स-लक्ष्मीकः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/सह) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (‘लक्ष्म्या सहितः’)
स-काश्यपिःtogether with Kāśyapī/Kāśyapa
स-काश्यपिः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/सह) + काश्यपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (‘काश्यप्या/काश्यपेन सहितः’); पाठे ‘सकाश्यपिः’ = ‘with Kāśyapī (Aditi)/or with Kāśyapa’ (अर्थानुसार)
उपसंहृत्यhaving withdrawn
उपसंहृत्य:
Kriya-viseshana (Absolutive/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउप + सम् + हृ (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/अव्ययभाव), ‘having withdrawn/contracted’
ताम्that
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मूर्तिम्form/manifestation
मूर्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्रै-लोक्य-व्यापिनीम्pervading the three worlds
त्रै-लोक्य-व्यापिनीम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक: त्रि + लोक) + व्यापिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘त्रैलोक्यं व्याप्नोति या’) मूर्तिम् इत्यस्य विशेषणम्
तथाthus/likewise
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘thus/so/likewise’)

Skanda

Tirtha: Pādodaka/Viṣṇu-Pādodaka context

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Viṣṇu with Lakṣmī stands near a Kāśī riverside shrine, completing nitya-ritual; Kāśyapa stands respectfully. A vast, subtle aura expands to fill the three worlds, then gently contracts back into Viṣṇu, signifying withdrawal of the all-pervading form.

V
Viṣṇu
L
Lakṣmī
K
Kāśyapa
K
Kāśī (context)
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

Even the Supreme is depicted honoring nitya-kriyā (daily dharmic observance), teaching that regular sacred discipline anchors spiritual life.

The ongoing episode is set in Kāśī’s Pādodaka/Viṣṇupādodaka context, though this verse focuses on the narrative transition.

Nitya-kriyā—daily religious observances—presented through Viṣṇu’s example.