Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

दृशोरतिथितां नीत्वा विष्णुर्वाराणसीं ततः । पुंडरीकाक्ष इत्याख्यां सफलीकृतवान्मुदा

dṛśoratithitāṃ nītvā viṣṇurvārāṇasīṃ tataḥ | puṃḍarīkākṣa ityākhyāṃ saphalīkṛtavānmudā

แล้วพระวิษณุได้เชิญวาราณสีมาเป็น “อาคันตุกะ” แก่ดวงเนตร (คือได้ทอดพระเนตร) ด้วยปีติ จึงทำให้พระนาม “ปุณฑรีกากษะ” สมความหมายและบริบูรณ์

दृशोःof the two eyes
दृशोः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदृश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; 'of (his) two eyes'
अतिथिताम्the state of being a guest
अतिथिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअतिथिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक
नीत्वाhaving brought
नीत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√नी (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय — 'having led/brought'
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाराणसीम्to Vārāṇasī
वाराणसीम्:
Gati-karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/क्रमवाचक-अव्यय (then/from there)
पुण्डरीकाक्षLotus-eyed (Viṣṇu)
पुण्डरीकाक्ष:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्डरीकाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन-रूप, एकवचन; बहुव्रीहि: पुण्डरीक इव अक्षिणी यस्य (lotus-eyed)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
आख्याम्the name/appellation
आख्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सफलीकृतवान्made (it) fruitful/fulfilled
सफलीकृतवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस-फली-कृ (कृदन्त; √कृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तवतु-प्रत्ययान्त (परिप्रयोगे भूतार्थ) — 'has made fruitful'
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/भावे

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: Viṣṇu (Puṇḍarīkākṣa) gazes upon Vārāṇasī; the city appears like a radiant guest entering his eyes—lotus motifs, shimmering ghāṭs, and a joyful, fulfilled expression.

V
Viṣṇu
V
Vārāṇasī (Kāśī)
P
Puṇḍarīkākṣa

FAQs

Darśana (holy seeing) of Kāśī is itself a sanctifying encounter, bringing joy and spiritual fulfillment.

Vārāṇasī/Kāśī, praised as a sacred vision worthy of reverent beholding.

Implicitly, Kāśī-darśana—reverently beholding the holy city as a devotional act.