Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

अन्यच्च कथयाम्यत्र शृण्वंत्वेते दिवौकसः । ढुंढिना क्षेत्ररक्षार्थं यत्रयत्र स्थितिः कृता

anyacca kathayāmyatra śṛṇvaṃtvete divaukasaḥ | ḍhuṃḍhinā kṣetrarakṣārthaṃ yatrayatra sthitiḥ kṛtā

และเราจะกล่าวต่อไป ณ ที่นี้—ขอเหล่าเทวาผู้สถิตสวรรค์จงสดับ—ณ ที่ใด ๆ ที่ Ḍhuṃḍhi ได้ตั้งที่ประจำเพื่อพิทักษ์เขตศักดิ์สิทธิ์

अन्यत्another (matter)
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘another (thing)’
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
कथयामिI tell
कथयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण-देश)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb of place)
शृण्वन्तुlet (them) hear
शृण्वन्तु:
Kriya (Imperative/आज्ञा)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
दिवौकसःcelestial beings
दिवौकसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिव्-ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘दिवि ओकः यस्य’ इति (heaven-dwellers)
ढुंढिनाby Ḍhuṃḍhi
ढुंढिना:
Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतुः)
TypeNoun
Rootढुंढि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
क्षेत्ररक्षार्थम्for protecting the sacred area
क्षेत्ररक्षार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootक्षेत्र-रक्षा-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; अर्थे (purpose) ‘for the sake of’
यत्रयत्रwherever
यत्रयत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण-देश)
TypeIndeclinable
Rootयत्र-यत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-अव्ययम् (distributive adverb)
स्थितिःstation/abode
स्थितिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
कृताmade/established
कृता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; स्थितिः इत्यस्य विशेषणम्

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (kṣetra-rakṣā network)

Type: kshetra

Listener: Divaukas (devas) explicitly; secondarily human pilgrims

Scene: Skanda (or the narrator) addresses devas; a map-like sacred field of Kāśī is shown with multiple guardian posts, each marked by a gaṇa or Vināyaka figure standing watch at thresholds and crossroads.

Ḍhuṃḍhi (Vināyaka/Gaṇeśa)
D
Divaukasaḥ (celestials)
K
Kṣetra (Kāśī-kṣetra)

FAQs

Sacred places are protected by divine guardians; knowing their stations strengthens faith in the kṣetra’s sanctity.

Kāśī-kṣetra as a divinely protected sacred geography, guarded through Vināyaka manifestations.

An implied instruction to hear/learn and then honor the guardian-stations (sthiti) established for kṣetra-rakṣā.