Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

गतेऽथ स्वाश्रमं विप्रे दिवोदासो नरेश्वरः । लीलावत्याः पुरो विप्रं वर्णयामास भूरिशः

gate'tha svāśramaṃ vipre divodāso nareśvaraḥ | līlāvatyāḥ puro vipraṃ varṇayāmāsa bhūriśaḥ

ครั้นพราหมณ์นั้นกลับสู่อาศรมของตนแล้ว พระเจ้าทิวโททาส ผู้เป็นจอมแห่งมนุษย์ ได้กล่าวต่อหน้านางลีลาวตีอย่างพิสดาร พรรณนาถึงพราหมณ์นั้นโดยถ้วนถี่

गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; लोकेटिव्-अब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक/अनन्तरार्थक अव्यय (then/thereupon)
स्वाश्रमम्to (his) own hermitage
स्वाश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य आश्रमः), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; गत्यर्थकक्रियायाः कर्म
विप्रेO brahmin
विप्रे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बोधनार्थे सप्तमी (addressing)
दिवोदासःDivodāsa
दिवोदासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नरेश्वरःking, lord of men
नरेश्वरः:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् ईश्वरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दिवोदासस्य विशेषण-रूपेण
लीलावत्याःof Līlāvatī
लीलावत्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलीलावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
पुरःin the presence (of)
पुरः:
Adhikarana (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (स्थानवाचक; in front/presence)
विप्रम्the brahmin
विप्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वर्णयामासdescribed / praised
वर्णयामास:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु; √वर्ण् caus.)
Formलिट् (परिप्रास/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense (to describe/praise)
भूरिशःvery much; greatly
भूरिशः:
Karta (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootभूरिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दिवोदासस्य विशेषणम्

Skanda (narrating; reporting Divodāsa’s speech)

Tirtha: काशी-क्षेत्र (सामान्य-प्रसङ्ग)

Type: kshetra

Listener: शौनकादि/श्रवणसमाजः (सामान्य)

Scene: राजसभा/अन्तःपुरे दिवोदासः लीलावत्याः पुरतः ब्राह्मणस्य गुणान् विस्तरेण वर्णयति; पृष्ठे काशी-प्रासाद-छायाः, दीप-धूप-समृद्धिः

D
Divodāsa
L
Līlāvatī
B
brāhmaṇa (dvija)
K
Kāśī (context)

FAQs

The virtuous are to be remembered and praised; such remembrance strengthens dharma within the household and kingdom.

Kāśī is the overarching sacred setting; this verse transitions the narrative to the royal household.

No explicit ritual; it introduces a counsel to consult the learned brāhmaṇa.