Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

कृतप्रणामो राज्ञा स सादरं दत्तमासनम् । भेजेथ कुशलं पृष्टः स राज्ञा तेन भूपतिः

kṛtapraṇāmo rājñā sa sādaraṃ dattamāsanam | bhejetha kuśalaṃ pṛṣṭaḥ sa rājñā tena bhūpatiḥ

ครั้นพระราชาทรงนมัสการแล้ว พราหมณ์นั้นก็รับอาสนะที่ถวายด้วยความเคารพ เมื่อพระภูปติทรงถามถึงความผาสุก เขาก็ตอบด้วยถ้อยคำอันเป็นมงคล

kṛta-praṇāmaḥhaving made obeisance
kṛta-praṇāmaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (√kṛ + क्त) + praṇāma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: ‘कृतः प्रणामः येन’ (having made obeisance); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying saḥ)
rājñāby the king
rājñā:
Karana (Agent in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sādaramrespectfully
sādaram:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsādara (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् नपुंसक-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative), ‘respectfully’
dattamgiven
dattam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√dā (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying āsanam)
āsanamseat
āsanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
bhejeaccepted/partook
bheje:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√bhaj (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
athathen
atha:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तरार्थक अव्यय (conjunctive adverb) ‘then’
kuśalamwell-being
kuśalam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuśala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
pṛṣṭaḥbeing asked
pṛṣṭaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√prach (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having been asked’
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
rājñāby the king
rājñā:
Karta (Agent of asking/कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
tenaby him/with that
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
bhūpatiḥthe king
bhūpatiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (apposition to saḥ)

Skanda (narrating to Agastya, Kāśīkhaṇḍa convention)

Tirtha: Avimukta (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: The king bows; a finely carved seat is offered; the brāhmaṇa sits with composed dignity; the king asks about his welfare, and the brāhmaṇa replies with calm auspicious words.

D
Divodāsa
B
brāhmaṇa (dvija)

FAQs

Humility and proper hospitality toward the worthy preserve dharma and harmony.

The setting remains Kāśī; the verse itself emphasizes interpersonal dharma rather than a named tīrtha.

Offering praṇāma and āsana to an honored guest—key elements of atithi-satkāra.