Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

क्षेमकं पूजयेद्यस्तु वाराणस्यां महागणम् । विघ्नास्तस्य प्रलीयंते क्षेमं स्याच्च पदेपदे

kṣemakaṃ pūjayedyastu vārāṇasyāṃ mahāgaṇam | vighnāstasya pralīyaṃte kṣemaṃ syācca padepade

ผู้ใดบูชา “เกษมกะ” มหาคณะ ณ พาราณสี อุปสรรคทั้งปวงย่อมสลาย และความเกษมสวัสดีติดตามเขาทุกย่างก้าว

क्षेमकम्Kṣemaka (name of deity)
क्षेमकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेमक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध-प्रत्ययः—यः…तस्य)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
वाराणस्याम्in Vārāṇasī
वाराणस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
महागणम्the great Gaṇa (attendant deity)
महागणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहागण (प्रातिपदिक: महा + गण)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
विघ्नाःobstacles
विघ्नाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविघ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
प्रलीयन्तेdissolve/vanish
प्रलीयन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ली (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद
क्षेमम्welfare/safety
क्षेमम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्यात्would be/should occur
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन (पुनरुक्ति—पदे पदे = प्रत्येकपदे)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda instructing Agastya)

Tirtha: Kṣemaka-gaṇa-sthāna (within Kāśī)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim in Kāśī offers flowers and incense to Kṣemaka, a benevolent gaṇa attendant of Śiva, while the city’s ghāṭs and temple spires frame the background; obstacles symbolically dissolve like mist.

K
Kṣemaka
V
Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

In Kāśī, devotion expressed through worship of the divine Gaṇas grants protection and removes impediments on the path of dharma.

Vārāṇasī (Kāśī), praised as a place where even ancillary deities (Gaṇas) bestow swift auspicious results.

Pūjā (worship) of Kṣemaka Gaṇa in Vārāṇasī for the dissolution of obstacles and attainment of kṣema (well-being).