Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

सर्वर्तुकुसुमाढ्यां च यः कुर्यात्पुष्पवाटिकाम् । तदंगणे कल्पवृक्षाश्छायां कुर्वंति शीतलाम्

sarvartukusumāḍhyāṃ ca yaḥ kuryātpuṣpavāṭikām | tadaṃgaṇe kalpavṛkṣāśchāyāṃ kurvaṃti śītalām

ผู้ใดจัดทำสวนดอกไม้ที่อุดมด้วยบุปผาทุกฤดูกาล ในลานเรือนของผู้นั้น ต้นกัลปพฤกษ์ย่อมแผ่ร่มเงาอันเย็นสบาย

सर्वर्तुकुसुमाढ्याम्rich in flowers of all seasons
सर्वर्तुकुसुमाढ्याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + ऋतु + कुसुम + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘पुष्पवाटिकाम्’ इत्यस्य विशेषणम्; समासः—सर्वेषु ऋतुषु कुसुमैः आढ्या
and
:
Sambandha/Avyaya (Conjunction/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक
कुर्यात्should make
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Potential/Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुष्पवाटिकाम्a flower-garden
पुष्पवाटिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्प + वाटिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—पुष्पाणां वाटिका
तत्of that (person)
तत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘अङ्गणे’ इत्यस्य विशेषणवत् (tasya)
अङ्गणेin the courtyard
अङ्गणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्गण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
कल्पवृक्षाःwish-fulfilling trees
कल्पवृक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्पवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कल्पः वृक्षः (wish-fulfilling tree)
छायाम्shade
छायाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कुर्वन्तिmake/provide
कुर्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
शीतलाम्cool
शीतलाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशीतल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘छायाम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration to Agastya)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (devotee’s courtyard as kṣetra-extension)

Type: kshetra

Scene: A lush courtyard garden blooming in all seasons; the devotee gathers flowers into a basket for temple offering; above, ethereal kalpavṛkṣa-like trees appear, casting cool shade as a blessing.

P
Puṣpavāṭikā
K
Kalpavṛkṣa

FAQs

Sustained devotional service—like cultivating flowers for worship—brings auspicious, sheltering results symbolized by kalpavṛkṣas.

The practice is aligned with Kāśī’s worship-culture (flower offerings), though no single tīrtha is named in the verse.

Establishing a puṣpa-vāṭikā (flower garden), implicitly for regular worship and offerings.