Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53
स्वोदरं भर यः सर्वे पशुपक्षिमृगादयः । स एव धन्यः संसारे यः परार्थोद्यतः सदा
svodaraṃ bhara yaḥ sarve paśupakṣimṛgādayaḥ | sa eva dhanyaḥ saṃsāre yaḥ parārthodyataḥ sadā
สรรพสัตว์ทั้งหลาย—โค นก สัตว์ป่า และอื่น ๆ—ย่อมเลี้ยงเพียงท้องของตน; แต่ในโลกนี้ ผู้ที่นับว่าเป็นผู้มีบุญแท้ คือผู้มุ่งเพียรเพื่อประโยชน์ผู้อื่นอยู่เสมอ
Tapodhana sage (his moral maxim), within Skanda’s Kāśīkhaṇḍa narration (deduced)
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Listener: Ṛṣis (frame) / audience within narrative
Scene: A didactic tableau: animals and birds feeding themselves in the foreground, contrasted with a human devotee offering food/water to others near a Kāśī ghat, illustrating the verse’s moral contrast.
FAQs
Human life is distinguished from mere survival by parārtha—consistent effort for others’ welfare—making one truly “dhanya” (blessed).
No specific tīrtha is named; the verse contributes to Kāśī’s Mahātmya by teaching the dharma expected in a sacred city.
None explicitly; the prescription is ethical: sustained altruistic action (parārthodyama).