Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 66

प्रायशः शंभुभक्तेषु यतस्त्वं प्रोच्यसेऽग्रणीः । एकोनेऽब्जसहस्रेप्राग्ददौ नेत्रांबुजं भवान्

prāyaśaḥ śaṃbhubhakteṣu yatastvaṃ procyase'graṇīḥ | ekone'bjasahasreprāgdadau netrāṃbujaṃ bhavān

เพราะท่านได้รับการกล่าวขานว่าเป็นผู้เป็นเลิศในหมู่ภักตะแห่งศัมภุ กาลก่อนเมื่อบัวพันดอกขาดไปหนึ่งดอก ท่านได้ถวายดวงเนตรดุจดอกบัวของตนเอง

प्रायशःgenerally
प्रायशः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रायशस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: generally/for the most part)
शंभु-भक्तेषुamong devotees of Śambhu
शंभु-भक्तेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष: शंभोः भक्ताः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), बहुवचन
यतःsince
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय/यद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय, हेत्वर्थ/यस्मात् (since/because)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन
प्रोच्यसेare called
प्रोच्यसे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
अग्रणीःleader
अग्रणीः:
Pratipādya (Predicate nominative/विशेष्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootअग्रणी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
एकोनेone less (than)
एकोने:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + ऊन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (द्विगु-सदृश संख्याविशेषण: एकेन ऊनम् = one less), नपुंसकलिङ्ग/सप्तमी एकवचन (सहस्रे इति विशेष्ये)
अब्ज-सहस्रेin a thousand lotuses
अब्ज-सहस्रे:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी: अब्जानां सहस्रम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
प्राक्formerly
प्राक्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (formerly/before)
ददौgave
ददौ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
नेत्र-अम्बुजम्the eye-lotus (i.e., an eye)
नेत्र-अम्बुजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (नेत्रम् एव अम्बुजम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भवान्you (hon.)
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम (honorific ‘you’)

Vīrabhadra

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Pilgrim-audience within the Purāṇic frame

Scene: A laudatory recollection: the devotee, short of one lotus in a thousand-lotus offering, plucks/places his own lotus-like eye as the final offering to Śambhu.

V
Viṣṇu
Ś
Śambhu
Ś
Śiva

FAQs

True devotion is self-offering; the highest bhakti transcends sectarian division and honors the Supreme through humility.

The Kāśīkhaṇḍa’s larger purpose is Kāśī’s glory; this verse instead recalls a famed act of devotion to Śiva.

It alludes to lotus-offering worship (puṣpārcana) to Śiva, highlighting completeness and sincerity in worship.