Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

प्रमथाः कालयामासुरन्यानपि च याचकान् । इत्थं प्रमथिते यागे प्रमथैः प्रथमागतैः । वीरभद्रः स्वतः प्राप्तः प्रमथानीकिनी वृतः

pramathāḥ kālayāmāsuranyānapi ca yācakān | itthaṃ pramathite yāge pramathaiḥ prathamāgataiḥ | vīrabhadraḥ svataḥ prāptaḥ pramathānīkinī vṛtaḥ

พรมถะทั้งหลายยังทำร้ายแม้ผู้มาขออื่น ๆ ให้ล้มลงด้วย ครั้นยัญพิธีถูกพรมถะผู้มาถึงก่อนทำลายย่อยยับดังนี้ วีรภัทรก็มาเองโดยพลัน รายล้อมด้วยกองทัพพรมถะ

प्रमथाःthe Pramathas
प्रमथाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (masc. nominative plural)
कालयामासुःthey drove away / they made (them) go away
कालयामासुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकाल्/कल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural)
अन्यान्other
अन्यान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (masc. accusative plural)
अपिalso
अपि:
Discourse particle (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपि-भावः (also)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
याचकान्beggars, supplicants
याचकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयाचक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम् (masc. accusative plural)
इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of manner)
प्रमथितेwhen (it was) disturbed/harassed
प्रमथिते:
Adhikarana (Location/Context)
TypeVerb
Rootप्र + मथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (neut. locative singular)
यागेin the sacrifice
यागे:
Adhikarana (Location/Context)
TypeNoun
Rootयाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (masc. locative singular)
प्रमथैःby the Pramathas
प्रमथैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (masc. instrumental plural)
प्रथमागतैःby those who had arrived first
प्रथमागतैः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक) + आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (‘first-arrived’); पुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम् (masc. instrumental plural)
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक) + भद्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (proper name); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (masc. nominative singular)
स्वतःof his own accord
स्वतः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootस्वतस् (अव्यय)
Formअव्ययम्; हेत्वर्थ/स्वयम्-अर्थे (by oneself/of one’s own accord)
प्राप्तःarrived, came
प्राप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त) प्रयोगे कर्तरि; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (masc. nominative singular)
प्रमथानीकिनीthe Pramatha-army
प्रमथानीकिनी:
Kartr-sahacari (Accompaniment)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक) + अनीकिनी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (‘army of Pramathas’); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (fem. nominative singular)
वृतःsurrounded, accompanied
वृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (masc. nominative singular)

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa narrative voice, typically Skanda to Agastya)

Scene: Pramathas strike down even other petitioners; the yajña lies shattered—spilled offerings, broken posts, scattered vessels. Then Vīrabhadra arrives suddenly, towering and radiant-fierce, encircled by a vast pramatha host like a storm-front.

P
Pramathas
V
Vīrabhadra
Y
yācakas
Y
yajña

FAQs

When dharma is violated through arrogance, corrective forces manifest swiftly; cosmic order reasserts itself through Śiva’s emissaries.

The Kāśīkhaṇḍa’s overarching sacred landscape is Kāśī, presenting Śiva’s sovereignty over all rites performed in holy space.

No direct prescription; the narrative warns that yajña must be grounded in humility and proper devotion.