Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

अर्यम्णो बाहुयुगलं तथोत्पाटितवान्परः । अग्नेरुत्पाटयामास कश्चिज्जिह्वां प्रसह्य च

aryamṇo bāhuyugalaṃ tathotpāṭitavānparaḥ | agnerutpāṭayāmāsa kaścijjihvāṃ prasahya ca

อีกผู้หนึ่งฉีกกระชากแขนทั้งคู่ของพระอารยมัน; และผู้หนึ่งก็ฉุดกระชากลิ้นของพระอัคนีออกมาโดยบังคับ

अर्यम्णःof Aryaman
अर्यम्णः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
बाहुयुगलम्pair of arms
बाहुयुगलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक) + युगल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (बाहूनां युगलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise, also
तथा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)
उत्पाटितवान्tore out, uprooted
उत्पाटितवान्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पट्/पाट् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle, active sense); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे मुख्यक्रियावत् (finite-like)
परःanother (one)
परः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपदं (another person)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
उत्पाटयामासtore out
उत्पाटयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पट्/पाट् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः उत्-
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)
जिह्वाम्tongue
जिह्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रसह्यforcibly, having overpowered
प्रसह्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); उपसर्गः प्र-
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

A
Aryaman
A
Agni

FAQs

The powers that uphold ritual (like Agni) are not automatic guarantees; dharma collapses when worship is rooted in ego.

No explicit tīrtha reference in this verse; the teaching supports the Kāśī Khaṇḍa’s Śiva-centered sacred worldview.

None; it is a narrative consequence scene, underscoring correct devotion as the foundation of rite.