Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

मंडपं ध्वंसयामासुः केचित्क्रोधोद्धुरागणाः । अचीखनन्वै वेदीश्च केचिद्वै शूलपाणयः । अभक्षयन्हवींष्यन्ये पृषदाज्यं पपुः परे

maṃḍapaṃ dhvaṃsayāmāsuḥ kecitkrodhoddhurāgaṇāḥ | acīkhananvai vedīśca kecidvai śūlapāṇayaḥ | abhakṣayanhavīṃṣyanye pṛṣadājyaṃ papuḥ pare

คณะคณะหนึ่งที่เดือดดาลด้วยโทสะได้พังมณฑปลง บางพวกผู้ถือศูลขุดรื้อแท่นบูชา บางพวกกลืนกินเครื่องบูชา (หวิษ) และบางพวกดื่มเครื่องถวายปฤษทาชยะ

मण्डपम्pavilion
मण्डपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमण्डप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ध्वंसयामासुःdestroyed
ध्वंसयामासुः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्वंस् (धातु) + णिच् (causative) → ध्वंसय (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; ‘आस’ सह परिप्रयोगः (periphrastic perfect nuance)
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
क्रोधोद्धुरागणाःanger-maddened groups
क्रोधोद्धुरागणाः:
Apposition (Karta-viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + उद्धुर (उद्+धुर्? प्रातिपदिक ‘उद्धुर’ = frantic) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘क्रोधेन उद्धुराः (ये) गणाः’ = groups frantic with anger
अचीखनन्dug up
अचीखनन्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootखन् (धातु) (खनति)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; अभ्यासयुक्त-रूपम् (intensive/irregular epic form)
वैindeed
वै:
Prayojaka (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
Formनिश्चयार्थक अव्यय
वेदीःaltars
वेदीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवेदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वैindeed
वै:
Prayojaka (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
Formनिश्चयार्थक अव्यय
शूलपाणयःthose bearing spears (tridents)
शूलपाणयः:
Apposition (Karta-viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘शूलः पाणौ यस्य’ = spear/trident-in-hand (epithet)
अभक्षयन्ate up, devoured
अभक्षयन्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअ + भक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
हवींषिoblations
हवींषि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (हविः-शब्दस्य बहुवचनम्)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनामसदृश-विशेषणप्रयोगः
पृषदाज्यम्pṛṣadājya (a ghee preparation)
पृषदाज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृषद् (प्रातिपदिक) + आज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘पृषद्-सहितम् आज्यम्’/‘पृषदाज्य’ (a kind of ghee-mixture)
पपुःdrank
पपुः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (पिबति) धातु
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
परेothers
परे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘others’ अर्थे

Narrator (Skanda to Agastya, inferred)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame implied)

Scene: Wrathful gaṇas smash the pavilion, spear-bearers dig up altars, others seize and eat the oblations, while some drink the pṛṣadājya; the sacred fire sputters amid chaos, with scattered ritual vessels and fleeing attendants.

G
Gaṇas
V
Vedi
M
Maṇḍapa
H
Havis
P
Pṛṣadājya

FAQs

Ritual offerings lose sanctity when pride and insult pollute the rite; dharma restores balance by exposing hollow ceremony.

No tīrtha is directly praised; the passage narrates the collapse of Dakṣa’s sacrificial setting.

None prescribed; it references ritual components (maṇḍapa, vedī, havis, pṛṣadājya) in the context of their violation.