Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

अयं पूषा भगस्त्वेष इयं देवी सरस्वती । एते च सर्वदिक्पाला यज्ञरक्षाकृतः स्वयम्

ayaṃ pūṣā bhagastveṣa iyaṃ devī sarasvatī | ete ca sarvadikpālā yajñarakṣākṛtaḥ svayam

ที่นี่มีพระปูษัน ที่นี่มีพระภคะ ที่นี่มีพระเทวีสรัสวตี และที่นี่เหล่าทิศปาลทั้งปวงต่างปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์ยัญญะด้วยตนเอง

ayamthis (he)
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
pūṣāPūṣā
pūṣā:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootpūṣan (पूषन्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhagaḥBhaga
bhagaḥ:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tuand/but
tu:
Sambandha
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (particle)
eṣaḥthis one (he)
eṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (एतद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
iyamthis (she)
iyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (इदम्-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
devīgoddess
devī:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sarasvatīSarasvatī
sarasvatī:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
etethese
ete:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (एतद्-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
caand
ca:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
sarva-dik-pālāḥguardians of all directions
sarva-dik-pālāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + dik (दिश्-प्रातिपदिक) + pāla (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘सर्वासां दिशां पालाः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
yajña-rakṣā-kṛtaḥprotectors of the sacrifice
yajña-rakṣā-kṛtaḥ:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक) + rakṣā (प्रातिपदिक) + kṛt (कृ धातु → कृत् ‘doer’)
Formतत्पुरुष-समास (‘यज्ञस्य रक्षां कुर्वन्ति’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (पाठे ‘कृतः’ रूपं; अर्थतः बहुवचन-कर्तरि ‘कृताः’ अपेक्षितम्)
svayamthemselves
svayam:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa norm)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A protective ring around the yajña: Dikpālas stationed at the eight directions; Sarasvatī with vīṇā blessing the mantras; Pūṣan and Bhaga as radiant Ādityas; the altar shines under cosmic guardianship.

P
Pūṣan
B
Bhaga
S
Sarasvatī
D
Dikpālas

FAQs

A truly valid sacrifice is upheld by cosmic order—deities of nourishment, fortune, speech, and the directional guardians protect it.

The verse sits within Kāśī-khaṇḍa’s sacred narration; the broader glorification is of Kāśī as the dharma-field where truth is tested.

Implied requirement: proper yajña entails divine protection and alignment with the dikpālas and Vedic deities.