Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34
सर्वः प्रकृत्या ज्ञायेत स्थाणुः प्रकृतिवर्जितः । प्रायशः पुरुषोनासावर्धनारीवपुर्यतः
sarvaḥ prakṛtyā jñāyeta sthāṇuḥ prakṛtivarjitaḥ | prāyaśaḥ puruṣonāsāvardhanārīvapuryataḥ
สรรพสัตว์ย่อมเป็นที่รู้จักด้วยธรรมชาติประจำตน แต่สถาณุ (ศิวะ) ปราศจากธรรมชาติที่จำกัดเช่นนั้น ถึงกระนั้นพระองค์มิใช่เพียงบุรุษ เพราะทรงได้รับการประกาศว่าเป็นอรรธนารี—มีรูปครึ่งหนึ่งเป็นสตรี
Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)
Tirtha: Kāśī / Avimukta
Type: kshetra
Listener: Naimiṣāraṇya sages (frame; not explicit)
Scene: Ardhanārīśvara appears above a Kāśī shrine: right half Śiva with matted locks and crescent moon, left half Devī with ornaments; below, the liṅga glows, suggesting the same reality beyond attributes.
FAQs
Śiva is beyond limiting attributes (nirguṇa) and beyond ordinary gender categories, yet manifests compassionately in forms like Ardhanārī for devotees.
Kāśī is the setting of the Kāśīkhaṇḍa, and the verse supports Kāśī’s Śaiva theology rather than naming a distinct tīrtha.
None; it is a doctrinal statement about Śiva’s nature and manifestation.