Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

ततः पंचनदाख्यं वै सर्वतीर्थनिषेवितम् । तीर्थं यत्र नरः स्नात्वा न संसारी पुनर्भवेत्

tataḥ paṃcanadākhyaṃ vai sarvatīrthaniṣevitam | tīrthaṃ yatra naraḥ snātvā na saṃsārī punarbhavet

ถัดจากนั้นคือทิรถะนามว่า ปัญจนทา อันเป็นที่พึ่งพิงของทิรถะทั้งปวง ผู้ใดอาบน้ำ ณ ที่นั้น ย่อมไม่กลับไปผูกพันกับสังสารวัฏอีก

ततःthereafter / from there
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थक (from there/thereafter)
पञ्चनदाख्यम्named ‘Pañcanada’
पञ्चनदाख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + नद (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (पञ्चनद इति आख्यं यस्य तत्)
वैindeed
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)
सर्वतीर्थनिषेवितम्frequented/served by all sacred places
सर्वतीर्थनिषेवितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + नि+सेव् (धातु) → निषेवित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘निषेवित’ = सेवितम्; तत्पुरुष: सर्वैः तीर्थैः निषेवितम् (visited/served by all tīrthas)
तीर्थम्a sacred place
तीर्थम्:
Karma/Predicate nominal (Object or complement/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative locative adverb: where)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having bathed’
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
संसारीa transmigrating being
संसारी:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootसंसारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृवाचक (one who is in saṃsāra)
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
भवेत्would become / would be
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Pañcanada

Type: sangam

Scene: A grand Kāśī ghat where five sacred currents are symbolically shown converging; personified tīrthas arrive like radiant beings to bathe; a pilgrim emerges from the water with a liberated, serene gaze.

P
Pañcanada Tīrtha
K
Kāśī (implied)

FAQs

The highest fruit of tīrtha-sevā in Kāśī is liberation: bathing at the foremost ford is praised as ending rebirth.

Pañcanada Tīrtha, portrayed as a confluence-like supreme tīrtha within Kāśī.

Snāna (bathing) at Pañcanada Tīrtha for freedom from saṃsāra.