Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

कृत्वाप्यघानामिह यः सहस्रं धर्मेश्वरं पश्यति दैवयोगात् । सहेतनो जातु स नारकीं व्यथां कथां तदीयां दिविकुर्वतेमराः

kṛtvāpyaghānāmiha yaḥ sahasraṃ dharmeśvaraṃ paśyati daivayogāt | sahetano jātu sa nārakīṃ vyathāṃ kathāṃ tadīyāṃ divikurvatemarāḥ

แม้ผู้ใดได้ก่อบาปนับพันในโลกนี้ หากด้วยบุญวาสนาแห่งเทวบัญชาได้เห็นพระธรรมेशวร เขาย่อมไม่ประสบทุกข์นรกเลย; แม้เหล่าเทวะในสวรรค์ยังสรรเสริญเรื่องราวของพระองค์

कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund: having done/committed)
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even/also)
अघानाम्of sins
अघानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअघ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; बहुवचन; (genitive plural: of sins)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here/in this world)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (accusative of measure/number)
धर्मेश्वरम्Dharmeśvara
धर्मेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
दैवयोगात्by divine dispensation
दैवयोगात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदैव + योग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (दैवेन योगः/दैवस्य योगः); पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन; (ablative: due to divine conjunction/fate)
सहेतनःwith cause/for a reason
सहेतनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + हेतन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (सः हेतनः); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; (having a cause/with reason)
जातुever
जातु:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootजातु (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (ever/at any time)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन
नारकीम्hellish
नारकीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनारकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (accusative singular; qualifying व्यथाम्)
व्यथाम्pain/torment
व्यथाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्यथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन
कथाम्even the mention/story
कथाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (apposition to व्यथाम्: 'a tale/mention')
तदीयाम्of that
तदीयाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतदीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन; (qualifying कथाम्: of that/thereof)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन; (locative: in heaven)
कुर्वतेmake/do
कुर्वते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष; बहुवचन; आत्मनेपद (they do/make)
अमराःthe gods
अमराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन

Śiva (deduced, addressing Dharma)

Tirtha: Dharmeśvara (liṅga)

Type: kshetra

Listener: Dharma (Dharmarāja)

Scene: A burdened sinner is led by providence to behold Dharmeśvara; the shadow of hell recedes, while devas in heaven rejoice and narrate the Lord’s glory.

D
Dharmeśvara
A
Amarāḥ (gods)
N
Naraka (hell, concept)
K
Kāśī (implied)

FAQs

Dharmeśvara’s darśana is portrayed as a powerful purifier that nullifies even heavy sin and averts hellish suffering.

The sacred presence of Dharmeśvara in Kāśī (and its associated tīrtha-context in this adhyāya).

Darśana of Dharmeśvara is emphasized; no additional rite is required in this verse beyond the providential encounter.