Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

इति दुर्गबलं शंसञ्श्येनो रोषारुणेक्षणः । असाध्वसौ कलरवौ वीक्ष्य यातो नभोंगणम्

iti durgabalaṃ śaṃsañśyeno roṣāruṇekṣaṇaḥ | asādhvasau kalaravau vīkṣya yāto nabhoṃgaṇam

ครั้นสรรเสริญพลังแห่งป้อมปราการดังนี้แล้ว เหยี่ยวผู้มีดวงตาแดงฉานด้วยโทสะก็จ้องสองนกกาลรวาอย่างกร้าว ก่อนโผบินสู่เวหามหากาศอันกว้างไกล

इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle: thus)
दुर्गबलम्the strength of a fort
दुर्गबलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्ग + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुष (दुर्गस्य बलम्)
शंसन्praising/declaring
शंसन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle) परस्मैपद; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
श्येनःthe hawk
श्येनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
रोषारुणेक्षणःhaving eyes reddened with anger
रोषारुणेक्षणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरोष + अरुण + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (रोषेण अरुणे ईक्षणे यस्य)
असाधुwicked/not good
असाधु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + साधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier) सः (implicit)
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular); सर्वनाम
कलरवौthe two paravats (cooing birds)
कलरवौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकलरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), द्विवचन (Dual)
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) √वीक्ष् (to see)
यातःwent
यातः:
Kriya (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formभूतकृदन्त (past active participle) √या; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नभोऽङ्गणम्to the expanse of the sky
नभोऽङ्गणम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक) + अङ्गण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नभसः अङ्गणम् = expanse of the sky)

Skanda (narration)

Scene: A hawk with reddened, furious eyes hovers near two small birds (Kalaravā pair), then wheels upward into the vast sky; the moment captures menace and release of tension.

Ś
Śyena (hawk)
K
Kalaravau (Kalaravā birds/dove-couple)
D
Durga (refuge)
S
Sky

FAQs

Hostility retreats when confronted with the sanctity and protective power of dharmic refuge.

Kāśī’s sacred environment is implied, where Śiva’s abodes function as an unassailable shelter.

None; the narrative highlights the efficacy of refuge rather than prescribing a practice.