Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

मंगलारार्तिकज्योतिस्त्रिसंध्यं पक्षिणोस्तयोः । नेत्रांत निर्विशन्नित्यं भक्तचेष्टां प्रदर्शयेत्

maṃgalārārtikajyotistrisaṃdhyaṃ pakṣiṇostayoḥ | netrāṃta nirviśannityaṃ bhaktaceṣṭāṃ pradarśayet

ครั้นถึงสามยามแห่งสันธยา แสงมงคลแห่งอารตีส่องเข้าสู่หางตาของนกทั้งสองอยู่เป็นนิตย์ ประหนึ่งกำลังแสดงกิริยาบูชาของเหล่าภักตะให้พวกมันประจักษ์

मङ्गल-आरार्तिक-ज्योतिःthe auspicious ārārtika-lamp light
मङ्गल-आरार्तिक-ज्योतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमङ्गल (प्रातिपदिक) + आरार्तिक (प्रातिपदिक) + ज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (आरार्तिकस्य ज्योतिः, मङ्गलरूपम्)
त्रि-सन्ध्यम्at the three junction-times (thrice daily)
त्रि-सन्ध्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + सन्ध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समास (त्रयः सन्ध्याः यस्य/त्रिसन्ध्यम्)
पक्षिणोःof the two birds
पक्षिणोः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), द्विवचन
तयोःof those two
तयोः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), द्विवचन
नेत्र-अन्तम्the corner/end of the eye
नेत्र-अन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (नेत्रस्य अन्तः/अन्तम्)
निर्विशन्entering, going into
निर्विशन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootनिर्-विश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया एकवचन (adverbial accusative)
भक्त-चेष्टाम्devotional conduct/gesture
भक्त-चेष्टाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक) + चेष्टा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (भक्तस्य चेष्टा)
प्रदर्शयेत्should show, would display
प्रदर्शयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context) speaking to Agastya

Tirtha: Trilocana-śiva (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pilgrim-seeker interlocutor

Scene: At dawn, noon, and dusk, a priest waves a bright ārati lamp; the flame’s auspicious glow catches the pigeons’ eyes at the corners, as if showing them the devotees’ worship gestures.

Ā
ārati (ārārtika)
T
Trilocana (Śiva, implied)
D
devotees (bhakta)

FAQs

Regular temple worship—especially lamp-offering—radiates sanctity that blesses even incidental witnesses.

The worship routine at Trilocana Śiva’s temple precinct in Kāśī.

Trisaṃdhyā ārati/dīpa (lamp) worship—performed at morning, midday, and evening.