Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

संसारदुःखबहुलं जीवितं चापि चंचलम् । विज्ञाय दमनो विद्वान्निर्जगाम गृहान्निजात्

saṃsāraduḥkhabahulaṃ jīvitaṃ cāpi caṃcalam | vijñāya damano vidvānnirjagāma gṛhānnijāt

ครั้นรู้ว่าชีวิตในสังสารวัฏเต็มไปด้วยทุกข์ และชีวิตก็ไม่มั่นคงแปรปรวน บัณฑิตทมะนะจึงออกจากเรือนของตน

संसारदुःखबहुलम्full of the sorrows of saṃsāra
संसारदुःखबहुलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंसार (प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक) + बहुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (संसारे दुःखं बहुलं यस्मिन्)
जीवितम्life
जीवितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
चञ्चलम्unstable
चञ्चलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचञ्चल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विज्ञायhaving understood
विज्ञाय:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
दमनःDamana
दमनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदमन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विद्वान्a learned man
विद्वान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निर्जगामwent forth/left
निर्जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
निजात्from his own
निजात्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; गृहात् इति विशेषणम्

Skanda

Listener: Agastya (implied)

Scene: Damana, thoughtful and composed, stands at the threshold of his home, looking outward with detachment; behind him household comforts fade, ahead lies an open road with distant hermitages and rivers hinted in the horizon.

D
Damana

FAQs

Clear insight into the instability of life gives rise to vairāgya (dispassion) and the courage to seek liberation.

No single site is named here; it sets the renunciatory motivation that leads to tīrtha-seeking.

None explicitly; the verse emphasizes inner discernment (viveka) as the driver of dharmic action.