Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

आम्रातकेश्वरात्क्षेत्राल्लिंगं सूक्ष्मेश संज्ञितम् । स्वयमभ्यागतं चात्र क्षेत्रे वै श्रेयसांपदे

āmrātakeśvarātkṣetrālliṃgaṃ sūkṣmeśa saṃjñitam | svayamabhyāgataṃ cātra kṣetre vai śreyasāṃpade

จากเขตศักดิ์สิทธิ์แห่งอามราตเกศวร ลึงค์ที่มีนามว่า “สูักษเมศะ” ได้มาถึงที่นี่ด้วยตนเอง ในทุ่งธรรมอันศักดิ์สิทธิ์นี้ซึ่งเป็นที่สถิตแห่งสิริมงคลโดยแท้

आम्रातकेश्वरात्from Āmrātakeśvara
आम्रातकेश्वरात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootआम्रातकेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; समासः—आम्रातक + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुषः)
क्षेत्रात्from the sacred field (kṣetra)
क्षेत्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
लिङ्गम्liṅga (emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (उद्देश्य/वर्ण्य)
सूक्ष्मेशSūkṣmeśa
सूक्ष्मेश:
Samjna (Name-apposition/संज्ञा)
TypeNoun
Rootसूक्ष्मेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सूक्ष्म + ईश (कर्मधारयः)
संज्ञितम्named, designated
संज्ञितम्:
Visheshana (Adjectival predicate/विशेषण)
TypeVerb
Rootसंज्ञि (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
स्वयम्of itself
स्वयम्:
Adverbial (रीति)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयम्-शब्दः (indeclinable adverb: by itself)
अभ्यागतम्having come, arrived
अभ्यागतम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + अभि-आ (उपसर्ग)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adverbial (देश)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
क्षेत्रेin the kṣetra
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
वैindeed
वै:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
श्रेयसाम्of auspicious benefits
श्रेयसाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
पदेin the abode/state
पदे:
Adhikarana (State/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Āmrātakeśvara / Sūkṣmeśa

Type: kshetra

Scene: A subtle, luminous liṅga (Sūkṣmeśa) appears as if arriving on its own into the Āmrātakeśvara sacred precinct; devas and sages witness the auspicious descent/arrival, the ground marked by mango (āmra) symbolism.

Ā
Āmrātakeśvara
S
Sūkṣmeśa
Ś
Śiva
K
Kāśī-kṣetra

FAQs

Kāśī is presented as a supreme śreyas-sthāna where Śiva’s presence manifests and relocates by divine will to uplift devotees.

Sūkṣmeśa (Sūkṣmeśvara) Liṅga, associated with Āmrātakeśvara within Kāśī.

No explicit rite is prescribed; the verse emphasizes the liṅga’s self-manifest/auto-arrival (svayam-abhyāgata) and the sanctity of the kṣetra.